Villette Charlotte Bronte

Książka

„Villette” Charlotte Brontë. Klasyka, która wcale nie jest tak odległa. Są takie książki, po które sięgamy trochę z poczucia obowiązku. „To klasyka, wypada znać”. „Villette” Charlotte Brontë zdecydowanie nie powinna być jednak książką przeczytaną tylko po to, żeby móc powiedzieć: znam. To powieść, w której bardzo dużo dzieje się nie na ulicach, w salonach czy w szkolnych murach, ale w głowie jednej kobiety. I właśnie dlatego, mimo że została wydana w 1853 roku, potrafi zaskakująco dobrze dogadać się z czytelnikiem XXI wieku. Lucy Snowe nie jest bohaterką, która od pierwszych stron rzuca się wszystkim w oczy. Nie ma wielkiego majątku, wpływowej rodziny ani szczególnej pozycji. W pewnym momencie swojego życia zostaje praktycznie sama i musi zdecydować, co dalej. Zamiast czekać, aż ktoś ją uratuje, wyjeżdża z Anglii i rusza w „nieznane”. Trafia do Villette, gdzie znajduje pracę nauczycielki w pensji dla dziewcząt prowadzonej przez Madame Beck. Początkowo jej życie jest dość monotonne, ale szybko okazuje się, że pod spokojną powierzchnią tego miejsca kryją się relacje, uczucia, tajemnice i wydarzenia, których Lucy nie potrafi do końca wyjaśnić. I tutaj zaczyna się coś, co może szczególnie zainteresować współczesnego czytelnika. Lucy bardzo często jest sama ze swoimi myślami. Obserwuje ludzi, analizuje ich zachowanie, ukrywa własne emocje i próbuje znaleźć dla siebie miejsce w świecie, który niekoniecznie jest gotowy zrobić jej przestrzeń. Brzmi znajomo? Dzisiaj mamy telefony, media społecznościowe i setki kontaktów zapisanych w telefonie, a mimo tego samotność wcale nie zniknęła. Można być otoczonym ludźmi i jednocześnie czuć się kompletnie niewidzialnym. W „Villette” mocno wybrzmiewa również temat niezależności. Lucy nie chce być wyłącznie czyjąś córką, żoną, podopieczną czy ozdobą. Chce pracować, utrzymać się sama i decydować o swoim życiu. W czasach Brontë nie była to dla kobiety oczywista droga. Badacze zwracają uwagę, że powieść pokazuje napięcie między tym, czego społeczeństwo oczekuje od kobiety, a jej własnymi potrzebami, ambicjami i pragnieniem samostanowienia. Dlatego Lucy może być ciekawą bohaterką również dzisiaj. Nie jest idealna. Bywa zamknięta w sobie, czasami podejmuje decyzje, których sami moglibyśmy nie zrozumieć. Ma uczucia, których nie potrafi albo nie chce wypowiedzieć na głos. Przeżywa samotność, tęsknotę i rozczarowania. Próbuje jednocześnie zachować własną niezależność. To nie jest postać zbudowana po to, żeby czytelnik tylko ją podziwiał. Raczej taka, przy której można pomyśleć: „Rozumiem, dlaczego tak się zachowała”. „Villette” ma jeszcze jedną rzecz, która może spodobać się osobie dopiero zaczynającej przygodę z klasyką. To nie jest wyłącznie spokojny romans w stylu dawnych powieści obyczajowych. W historii Lucy pojawia się tajemnica, obserwowanie bohaterki, atmosfera niepokoju, a nawet wydarzenia balansujące na granicy świata realnego i duchowego. Ważna jest też sama Charlotte Brontë. „Villette” jest jej ostatnią powieścią i ma wyraźne elementy autobiograficzne. Bruksela, do której Lucy trafia pod fikcyjną nazwą Villette, była miejscem, w którym sama Brontë przebywała i pracowała. Doświadczenia z tamtego okresu oraz jej relacja z profesorem Constantinem Hégerem stały się jednym ze źródeł inspiracji dla powieści. Wydanie które posiada od Wydawnictwa MG ma 640 stron i zostało przygotowane w przekładzie Róży Centnerszwerowej. I tu uczciwie trzeba powiedzieć, że „Villette” nie jest książką do przeczytania w jeden wieczór. Tempo jest spokojniejsze, dużo miejsca zajmują przemyślenia Lucy, jej obserwacje i emocje. Ale właśnie dzięki temu mamy okazję naprawdę wejść do jej głowy, a nie tylko przejść przez kolejne wydarzenia. Dlaczego warto dać tej książce szansę? Bo klasyka nie musi być zakurzonym obowiązkiem z listy lektur. „Villette” opowiada o samotności, potrzebie bliskości, niezależności, pracy, niespełnionych uczuciach i szukaniu swojego miejsca. O rzeczach, które zmieniły ubrania, język i realia, ale nie zniknęły z naszego życia. I może właśnie dlatego warto poznać Lucy Snowe. Nie jako „bohaterkę z XIX wieku”, ale jako kobietę, która próbuje poukładać sobie życie, kiedy nie wszystko układa się tak, jak powinno. A przecież z tym problemem nie trzeba cofać się o prawie dwieście lat, żeby go zrozumieć. Dlatego chylę czoła dla wydawnictwa, że co jakiś czas wielkie klasyki są odświeżane, bo dzięki temu trafiają do nowego czytelnika. Jestem zdania, że klasyki trzeba znać i wcale nie są przestarzałe wręcz przeciwnie wierze, że możemy wziąć z nich coś dla siebie.