Koszyk 0

Silkpunk i inspiracje Orientem. Wywiad z Kenem Liu dla Kirkus Reviews

Królowie Dary to pierwsza część cyklu Pod sztandarem Dzikiego Kwiatu autorstwa uhonorowanego prestiżowymi nagrodami wybitnego tłumacza i popularyzatora chińskiej literatury. Lektura obowiązkowa dla wielbicieli fantastyki z najwyższej półki oraz fascynatów historii Chin.

Już od ponad dekady piszesz opowiadania. Wyrobiłeś sobie mocne nazwisko. Jesteś uznawany również za jednego z najbardziej płodnych autorów. Co pociąga Cię w krótkiej formie i w jaki sposób utrzymujesz tak wysokie tempo?

Żeby było jasne, znakomita większość publikowanych opowiadań pochodzi z roku 2011 i późniejszych. Nie chciałbym wyjść na człowieka bardziej doświadczonego, niż rzeczywiście jestem!

Lubię krótkie formy, ponieważ są dla mnie sposobem na eksperymentowanie z nowymi pomysłami i technikami. Opowiadania nie wymagają takich nakładów czasu jak powieści, więc mogę sobie pozwolić na większe ryzyko, któremu byłbym niechętny przy pisaniu dłuższych tekstów.

Nie uznaję siebie za wybitnie szybkiego pisarza. Prawie każdy autor, którego znam, potrafi szybciej niż ja stworzyć draft i później go jeszcze poprawić. Odkryłem jednak, że rozwiązaniem niemal każdej komplikacji związanej z karierą pisarza jest pisanie jeszcze większej liczby tekstów, również wtedy, kiedy nie czuje się jakiegoś tematu.

Królowie Dary to Twoja pierwsza powieść. Jakie są główne różnice między pisaniem krótkiej i długiej formy, zwłaszcza jeśli chodzi o budowanie historii i jej konstrukcji?

Przy pisaniu powieści jest więcej takiej pracy „księgowego”, czyli rozpisywania dat, punktów zwrotnych fabuły, cech postaci, detali związanych z budowaniem świata itd. Decyzje podjęte przez bohaterów na początku mogą mieć konsekwencje kilkaset stron później. Nie jestem zbyt dobry w planowaniu podczas pisania, dlatego musiałem nauczyć się korzystać z dobrodziejstw, jakie niesie technologia. Pomocne okazały się na przykład osie czasu. Można powiedzieć, że pisanie powieści bardziej przypomina architekturę, podczas gdy tworzenie opowiadań to rzeźbiarstwo.

Królowie Dary są określane mianem epickiego fantasy w stylu silkpunk. Możesz powiedzieć, o co chodzi i skąd takie określenia?

Królowie Dary to historia dwóch przyjaciół, księcia i chuligana, którzy dołączają do rebelii przeciwko tyranii tylko po to, żeby znaleźć się po przeciwnych stronach barykady z różnymi pomysłami na zaprowadzenie ładu w nowej rzeczywistości. To opowieść mocno inspirowana historycznymi legendami związanymi z powstaniem dynastii Han, osadzona w oryginalnym fantastycznym wyspiarskim uniwersum.

Estetyka silkpunk określa słownictwo użyte w powieści. Podobnie jak steampunk jest mieszanką fantastyki i technologii inspirowanej czasami wiktoriańskimi, silkpunk miesza fantastykę i technologię inspirowaną wschodnio-azjatycką starożytnością. W przeciwieństwie do steampunku, silkpunk kładzie nacisk na materiały pochodzenia naturalnego (jedwab, bambus, pióra, skórę, koral, skorupy kokosów itp.) oraz biomechanikę. W książce znajdziecie np. podniebne bojowe latawce, sterowce, których mechanika opiera się na zasadzie działania pęcherzy pławnych; ogromne inżynieryjne projekty wymagające pracy dziesiątków tysięcy ludzi; magiczne księgi, które ujawniają nasze pragnienia; zazdrosnych bogów, którzy debatują nad liczbą pi; ulicznika, który przeistacza się w najznamienitszego taktyka wojennego, uczącego kobiety walczyć w przestworzach; gigantyczne bestie morskie, które przynoszą ludziom burze.

Techniki narracyjne, których użyłem w powieści, czerpią garściami z tradycji chińskiego wuxia, ustnych przekazów pingshu, historycznych biografii ery Han, klasycznej literatury czasów dynastii Ming, ale również z greckiej, łacińskiej czy anglosaskiej twórczości. To mieszanka, którą stworzyłem specjalnie na potrzeby tej serii. Mam nadzieję, że czytelnicy będą o niej myśleć jednocześnie jako o dziwnej, ale również ekscytująco znajomej, przywołującej otoczkę mitu dostosowaną do naszych czasów.

Królowie Dary to pierwsza książka z serii Pod sztandarem Dzikiego Kwiatu. Masz już może zarysy kolejnych powieści?

Oczywiście będą kolejne powieści, choć pierwszą książkę można też rozpatrywać jako zamkniętą całość. W tym momencie pracuję nad drugim tomem. Będzie w niej jeszcze więcej świetnych silkpunkowych elementów…

Biorąc pod uwagę, że piszesz zarówno science fiction, jak i fantasy, jakie z punktu widzenia pisarza są różnice między nimi?

Nie jestem fanem etykietowania. Jednocześnie uważam, że te dwa gatunki nie są od siebie zbyt odległe. Oba opierają się na użyciu metaforycznych konceptów do opowiedzenia historii, dla których bardziej realne, dosłowne podejście mogłoby nie zadziałać. Rozumiem, że wielu czytelników i pisarzy nie zgodzi się ze mną, ale ja mam właśnie takie podejście do tej sprawy.

Dla przykładu, mimo że w mojej powieści można spotkać i magię, i bogów, to spędziłem mnóstwo czasu, zastanawiając się nad rozwiązaniami technologicznymi, które pasowałyby do silkpunkowej scenerii. Dlatego można powiedzieć, że Królowie Dary to zarówno fantasy, jak i science fiction.

Przetłumaczyłeś również The Three-Body Problem Cixina Liu na angielski. Jakie wyzwania stoją przed tłumaczem podczas przekładu prozy science fiction?

Sprawy językowe rzadko stanowią problem. Największe przeszkody przy tłumaczeniu dotyczą aspektu kulturowego. Każda kultura ma swoje założenia, domniemania, akcenty. Tu nawet konwencja narracyjna może się liczyć. W zasadzie nie ma rozwiązania, które pasowałoby do każdej sytuacji. Dochodzi do tego jeszcze skomplikowana sprawa dotycząca kolonialnego punktu widzenia, kiedy tłumaczy się z chińskiego na angielski. Nie sądzę, żeby społeczność tłumaczy doszła do jakiegokolwiek porozumienia co do tego, jak z tym problemem należy sobie radzić i czy to w ogóle należy do kompetencji tłumacza.

Moje podejście jest takie, żeby unikać traktowania tłumaczonego dzieła jako mojego własnego utworu. Staram się oddać oryginalny głos i styl autora w takim stopniu, jak tylko jest to możliwe. Rozpatruję to jako szacunek dla spójności dzieła i jego zaangażowanej publiczności.

Tłumaczenie: Oskar Grzelak


Książki autora: Ken Liu - wszystkie książki