Koszyk 0

Rozmowa z Małgorzatą Łatką - o kłamstwach, serialach kryminalnych i najnowszej powieści "Kamfora"

Właśnie ukazał się debiutancki kryminał Małgorzaty Łatki "Kamfora", o którym Joanna Opiat-Bojarska napisała: "Po lekturze „Kamfory” już nic nie będzie takie samo jak wcześniej. Polecam.". Jest to pierwsza powieść z serii o Lenie Zamojskiej – specjalistce w zakresie czytania mowy niewerbalnej. Małgorzata Łatka zadebiutowała w 2015 roku powieścią Podpowiedź serca, nagrodzoną przez jury w konkursie portalu Granice.pl na najlepszą książkę na lato (kategoria: powieść obyczajowa).

Podobno w Polsce tylko jedna osoba jest zatrudniona na stanowisku profilera, profile sprawców tworzą tak naprawdę policyjni psychologowie. Kim innym jest specjalista od mowy ciała?

Tak. Różnic jest więcej niż punktów wspólnych. Profiler czy też policyjny psycholog przygotowuje profil sprawcy zwłaszcza przy sprawach, w których zauważalny jest motyw seryjności. Wykorzystuje do tego wszystkie materiały związane z tymi sprawami, a także swoją wiedzę, by zawęzić grupę podejrzanych osób i dostarczyć policji jak największą liczbę informacji, wskazówek, które mogą być istotne dla jego schwytania. Natomiast zadanie specjalisty, który zajmuje się odczytywaniem mowy niewerbalnej, jest różne w zależności od rodzaju sprawy i tego, czego chce się dowiedzieć. W dużym skrócie taka osoba zwraca uwagę na wszystko, co jest związane z mową ciała, zaczynając od wskazówek takich jak postawa danej osoby, ułożenie rąk i nóg, sposób wypowiedzi, gestykulacja, a kończąc na bardziej subtelnych i trudniejszych w dostrzeżeniu mikroekspresjach.

Skąd u Ciebie zainteresowanie tematem odczytywania mowy ciała?

Takie zainteresowanie przyszło w sposób naturalny. Teraz nawet trudno mi sobie przypomnieć, od kiedy to się zaczęło. Myślę, że kryła się za tym ciekawość i chęć poznania czegoś, co nie jest takie oczywiste. Na początku moja znajomość tego tematu była powierzchowna, tak było do czasu aż natknęłam się na serial Lie to me, w którym mowa ciała wykorzystywana jest do rozwiązywania różnego rodzaju spraw. I wtedy pojawił się pomysł, by napisać taką powieść, której śledztwo będzie oparte na znajomości mowy niewerbalnej. I tak naprawdę właśnie wtedy zaczęła się cała przygoda. Przygotowując się do napisania Kamfory, poświęciłam dużo czasu na zgłębienie tego wątku. By lepiej zrozumieć trudność w odczytywaniu mikroekspresji – nieświadomych ruchów mimicznych, które trwają mniej niż jedna czwarta sekundy – korzystałam również ze specjalnego kursu. Ze zdobytą wiedzą przyszła świadomość, i teraz choć dużo więcej wiem na ten temat, to równocześnie zdaję sobie sprawę, ile jeszcze muszę się nauczyć.

Z łatwością rozszyfrowujesz ludzi? Ile sekund zajmuje Ci „poznanie” obcego człowieka podczas pierwszej rozmowy?

Nie patrzę na to w taki sposób, tym bardziej nie traktuję rozszyfrowywania ludzi jak dyscypliny sportowej, starając się w najkrótszym czasie uzyskać maksimum informacji. Znajomość mowy ciała pozwala lepiej kogoś poznać, stanowi uzupełnienie relacji czy rozmów, natomiast ich nie zastępuje. I by móc mówić o poznaniu kogoś, należy zdać sobie sprawę, że nic nie jest czarne lub białe. Na wszystko należy wziąć poprawkę, w zależności od osoby, z jaką ma się do czynienia. Odpowiadając zaś na drugie pytanie, to poznając nową osobę, poznaję ją w klasyczny sposób dzięki rozmowie. (uśmiech) Oczywiście zwracam uwagę na jej mowę niewerbalną, ale stanowi to dodatek. Odkąd zaczęłam zgłębiać ten temat, zauważam pewne subtelne zmiany, na które wcześniej nie zwracałam uwagi, jestem wyczulona na „odchylenia” w czyimś zachowaniu, sygnały, które przeczą wypowiadanym słowom. I kiedy pojawia się taka sytuacja, traktuję to jako wskazówkę, by przyjrzeć się temu bliżej. Jestem daleka od wyciągania pochopnych wniosków.

Wątek „mentalistów” i profilerów staje się coraz bardziej popularny na świecie. Jak myślisz dlaczego?

Myślę, że w głównej mierze odpowiada za to ciekawość i informacje, które nie dla wszystkich są dostępne. To właśnie wspomniana wcześniej ciekawość popycha dalej, bywa też siłą napędową działań, by odkrywać, poznawać to, co jest poza łatwym zasięgiem. Sir Artur Conan Doyle powiedział kiedyś: „patrzysz, ale nie widzisz”. Zarówno „mentaliści”, jak i profilerzy obdarzeni są pewnymi cechami, które wykorzystują w swojej pracy. Profilerzy przygotowując profil sprawcy pokazują jak na podstawie zgromadzonych dowodów, swojej wiedzy i faktów, potrafią wyciągać wnioski, łącząc ze sobą niewidoczne dla większości ludzi nici i dostarczyć ważnych dla śledztwa informacji. Mentaliści są to osoby z bardzo dobrze rozwiniętym zmysłem dedukcji i ponadprzeciętną obserwacją. Doskonale pokazuje to postać słynnego Sherlocka Holmesa, którego fenomen jest aktualny do dzisiaj.

Przeciętny człowiek kłamie 3 razy w ciągu 10 minut rozmowy, jak mówi bohater serialu Lie to me, inspirowany postacią amerykańskiego psychologa Paula Ekmana. Myślisz o tym, kiedy rozmawiasz np. z rodziną bądź przyjaciółmi?

Nie podchodzę do tego w taki sposób, gdyż wiem, że kłamstwo stanowi część życia. Ale co jest dla mnie istotne to świadomość pobudek, które je wyzwalają, a co za tym idzie kaliber kłamstw bywa także różny. Wymieniając niektóre, w kłamstwach zorientowanych na siebie osoby kłamią po to, by uniknąć zakłopotania, nieprzychylności otoczenia lub z bardziej prozaicznego powodu po to, by zrobić na innych dobre wrażenie. Chodzi po prostu o pokazanie siebie w lepszym świetle. Ale także osiągnięcie jakiejś korzyści pobudza do kłamstwa równie skutecznie jak chęć uniknięcia kary. Warto również wspomnieć o kłamstwach, które powstają ze względu na relacje łączące z innymi ludźmi.

Seriale tego typu zazwyczaj bardzo brawurowo przedstawiają pracę profilerów, policyjnych psychologów i behawiorystów. Są dla Ciebie inspiracją przy pisaniu kryminałów?

Są inspiracją, jak najbardziej, ale w podobnym stopniu jak wszystko, co mnie otacza. Wiadomość w radiu, artykuł w gazecie, opowieści znajomych czy też strzępek zasłyszanej przypadkiem rozmowy są pożywką dla mojej wyobraźni. Z seriali kryminalnych szczególnie podobały mi się: Wallander, Most nad Sundem, Dochodzenie. Wyróżniają się one ciekawym śledztwem, odpowiednio narastającym napięciem i niesamowitym klimatem, który jest tak naprawdę bohaterem drugoplanowym.

Z jakimi osobami zetknęłaś się przy pisaniu „Kamfory”, skąd czerpałaś wiedzę na temat tajników pracy policji czy specjalistki od mowy ciała i głównej bohaterki, Leny?

Jeśli chodzi o mowę ciała, to jest to temat, który nie jest w Polsce zbytnio popularny. Spośród książek omawiających to zagadnienie można znaleźć kilka interesujących pozycji, wyróżniających się ciekawym przekazem i rzetelnością zebranych informacji. Niestety istnieją również takie, które powielają mity. Dla zainteresowanych polecam książki Paula Ekmana, amerykańskiego psychologa, który większość swojego życia poświęcił badaniom nad emocjami, mikroekspresjami i wykrywaniem kłamstw. Świetne są również pozycje Joego Navarry, praktyka z ogromnym doświadczeniem. Na uwagę zasługuje również blog Piotra Marszałkowskiego, który dzieli się swoją szeroką wiedzą i ciekawym podejściem do tematu. Odpowiadając na pierwszą część pytania, podczas pracy nad powieścią poznałam dwie interesujące osoby. Psycholog Ewa Wach – specjalistka z Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie, która podzieliła się ze mną swoim doświadczeniem, trafnymi spostrzeżeniami, pomagając przy dopracowywaniu profilu sprawcy. Oraz młodszy inspektor Mariusz Ciarka, wcześniej rzecznik prasowy Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie, a obecnie rzecznik komendanta głównego policji w Warszawie.

A czy Lena ma jakiś swój odpowiednik w realnym świecie? Ktoś konkretny zainspirował Cię do stworzenia tej postaci?

Tak jak już wcześniej wspomniałam, do pisania Kamfory przystąpiłam po obejrzeniu serialu Lie to me. Natomiast jeśli chodzi o główną bohaterkę, to myślę, że można zastosować porównanie do dwóch osób – Paula Ekmana, specjalisty w zakresie wykrywania kłamstwa, o którym zresztą wspominam w powieści, a także Joego Navarry, którego wiedza wykorzystywana jest przy rozwiązywaniu różnych spraw.

A skąd pomysł na umieszczenie akcji w mroźnym, zaśnieżonym Krakowie? To miasto jest aż tak mroczne?;)

Nie powiedziałabym tego. Z całą pewnością ma swój niepowtarzalny klimat i każdy kto go odwiedził choć raz, z pewnością zgodzi się ze mną. Jestem krakuską i zdecydowałam się na osadzenie fabuły w mieście, które jest mi bliskie i znajome. A dlaczego mroźny i zaśnieżony? A dlaczego by nie. (uśmiech) A tak na poważnie, mróz i śnieg doskonale pasowały mi do zagadki w Kamforze, stanowiąc uzupełnienie klimatu, który starałam się stworzyć.

W Krakowie coraz więcej zagadek kryminalnych i wyjątkowych bohaterów powieściowych – czy tajemniczy morderca z „Kamfory” zagości w tym mieście na stałe?

(uśmiech) Z całą pewnością w Krakowie pojawi się jeszcze wiele ciekawych spraw, jeśli zaś chodzi o tajemniczego mordercę, to nic nie mogę zdradzić. Prace nad kolejną powieścią już trwają i co dalej będzie się działo zarówno w Krakowie, jak i w życiu głównych bohaterów, będzie się można przekonać już w przyszłym roku.

Idealna 1 Idealna Magda Stachula
31,06 34,90
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Piąty beatles 1 Piąty beatles Mariusz Czubaj
29,27 34,99
Rabat 16% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Wampir 1 Wampir Wojciech Chmielarz
26,18 34,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Czytanie z kości 1 Czytanie z kości Jakub Szamałek
29,20 34,90
Rabat 16% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Pasjonat oczu 1 Pasjonat oczu Sebastian Fitzek
26,69 31,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Boy 7 1 Boy 7 Mirjam Mous
29,20 34,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Pierwszy śnieg 1 Pierwszy śnieg Jo Nesbo
26,18 34,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Ofiara w środku zimy 1 Ofiara w środku zimy Mons Kallentoft
33,38 39,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Tajny agent Jaime Bunda 1 Tajny agent Jaime Bunda Pepetela .
25,01 29,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Żądza krwi 1 Żądza krwi Ian Rankin
22,59 27,00
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Krymina 1 Krymina Marek Sieprawski
30,40 32,00
Rabat 5% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Kroniki Sherlocka Holmesa 1 Kroniki Sherlocka Holmesa Arthur Conan Doyle
19,16 22,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Śmierć na Nilu 1 Śmierć na Nilu Agata Christie
20,83 24,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Oznaki życia 1 Oznaki życia Robin Cook
28,36 33,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Mock. Ludzkie zoo 1 Mock. Ludzkie zoo Marek Krajewski
29,93 39,90
Rabat 25% Przedsprzedaż, Premiera 23.08.2017 r.  
13 powodów 1 13 powodów Jay Asher
26,93 35,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Lokatorka 1 Lokatorka JP Delaney
27,68 36,90
Rabat 25% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Czarne narcyzy 1 Czarne narcyzy Katarzyna Puzyńska
33,82 38,00
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Prokurator Polecamy 1 Prokurator Paulina Świst
26,18 34,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
The Adventures of Sherlock Holmes. Przygody Sherlocka Holmesa 1 The Adventures of Sherlock Holmes. Przygody Sherlocka Holmesa Arthur Conan Doyle
12,44 14,70
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Pierwszy śnieg 1 Pierwszy śnieg Jo Nesbo
26,18 34,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Behawiorysta 1 Behawiorysta Remigiusz Mróz
30,87 36,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Utopce 1 Utopce Katarzyna Puzyńska
28,50 38,00
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
W kręgach władzy - Wotum nieufności 1 W kręgach władzy - Wotum nieufności Remigiusz Mróz
33,38 39,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Łowcy głów 1 Łowcy głów Jo Nesbo
28,41 29,90
Rabat 5% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Zapisane w wodzie 1 Zapisane w wodzie Paula Hawkins
35,06 36,90
Rabat 5% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Niemiecki bękart 1 Niemiecki bękart Camilla Läckberg
25,01 29,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni