Koszyk 0
Opis:
Kontynuując swą podróż przez stulecia, Jerzy Besala przygląda się tym razem uczuciowości i obyczajowości właściwej dla XVI, XVII i XVIII wieku. To epoka odkryć geograficznych, wielkich przemian związanych z rozwojem handlu, wytwórczością, urbanizacją, szczególnie we Włoszech, gdzie już w XVI wieku połowa ludności mieszkała w miastach. To także okres reformacji, zmian teologicznych i przeobrażeń w podejściu do płciowości, edukacji kobiet z elit, rozwoju druku. Nadchodziły nowe czasy dla obu płci ... średniowieczny wzorzec załamywał się. Mężczyźni przestawali być dominantami w realizowaniu „miłości” jako pożądania. Wykształcone królowe, jak osławiona francuska Margot de Valois, potrafiły gardzić „prostackimi” mężczyznami w stopniu dotąd niespotykanym, pisać – jak byśmy powiedzieli dziś – feministyczne teksty i otwarcie realizować swe seksualne potrzeby. Złość kobiet, wynikająca z nierówności praw, od XVI wieku dość łatwo zaczęła wydobywać się na powierzchnię życia publicznego. W czwartym tomie Miłości i strachu przeczytamy m.in. o romansach i miłosnej manipulacji wśród polskich i europejskich elit, maskach dworskich i etykiecie, uczuciach „zreformowanych” i skrytych w klasztorach, żądzach po szlachecku i rozkoszach chłosty. Czytaj dalej >> << Zwiń
Mniej Więcej
  • Jerzy Besala
  • 2014
  • 1
  • 516
  • 230
  • 170
  • 97883-75069471
  • 9788375069471
  • ZBG85

Recenzje czytelników

***

Ocena:
Autor:
Data:
Miłość i strach. Dzieje uczuć kobiet i mężczyzn to znakomity cykl autorstwa znanego historyka i publicysty Jerzego Besali, powstały na bazie zainteresowania zagadnieniami z pogranicza historii, socjologii, psychologii i antropologii. Jego motywem przewodnim jest ludzka obyczajowość i uczuciowość oraz to, jak kształtowała się ona na przestrzeni wieków; każdy z tomów, a mam właśnie w rękach czwarty, jest wnikliwym ... analitycznym spojrzeniem na kulturę i historię człowieka przez pryzmat stosunków międzyludzkich oraz uczuć towarzyszących nam od zarania dziejów.
Poprzednie części serii skupiały się na cywilizacjach starożytnych oraz okresie średniowiecza; niniejszy tom, zatytułowany Uwolnienie i konsumpcja żądz, pozwala bliżej przyjrzeć się przemianom obyczajowym - z naciskiem na relacje damsko-męskie i kwestię uczuć - charakterystycznych dla XVI, XVII i XVIII wieku.

Jerzy Besala pokazuje, w jaki sposób przełomowe wydarzenia omawianego okresu czasu - w szczególności wielkie odkrycia geograficzne i reformacja oraz ich skutki: przemiany ekonomiczne, społeczne, urbanizacyjne, polityczne i teologiczne - wpływały na sposób postrzegania świata i człowieka, jakie rewolucyjne zmiany w ludzkiej świadomości, relacjach damsko-męskich, podejściu do spraw płci, a nawet moralności, zapoczątkowały. Pokazuje, jak uczucia i emocje, wyrwane z dotychczasowego skrępowania średniowiecznymi, chrześcijańskimi wzorcami, kształtowały nowe zachowania i postawy, co z kolei przekładało się na powstawanie zupełnie nowych kanonów postępowania, stylu życia, światopoglądu charakterystycznego dla danej epoki. Autor ukazuje i wyjaśnia zasady działania tego mechanizmu, który zaowocował zjawiskiem narastającym przez trzy stulecia, począwszy od włoskiego renesansu po rewolucję francuską - uwolnienia i realizacji żądz, dotąd spętanych religijnymi zakazami i nakazami.

Swoją wędrówkę przez stulecia Besala zaczyna od kolebki renesansu, Italii. Wyjaśnia przyczyny, dla których właśnie na Półwyspie Apenińskim nastąpił historyczny przełom w relacjach damsko-męskich i pojawił się wzorzec virago - kobiety wykształconej, aktywnej politycznie, realizującej się twórczo i seksualnie, wykazującej typowe dotąd męskie cechy: bezwzględność, mściwość, skłonność do przemocy. Prezentuje sylwetki kobiet, które dzięki temu przeszły do historii: królowej Margot de Valois, Katarzyny Medycejskiej, Bony Sforzy czy Elżbiety Tudor. Omawia literaturę charakterystyczną dla epoki wskazując wpływ, jaki wywarł chociażby "Książę" Machiavellego na sposób uprawiania polityki, podnoszący manipulację uczuciami do rangi działania politycznego, a także poezję dworską, która daje nam wgląd w uczuciowość okresu odrodzenia. Omawia zmiany, jakie nastąpiły w sposobie postrzegania kobiety i jej potrzeb, będących dotąd tematem tabu, co miało związek z nurtem apoteozy kobiecości zapoczątkowanym przez Agryppę von Nettesheima, a także ukazuje dalekosiężne jego skutki. Zwraca uwagę na związek seksualnej swobody władców z rozmachem działań politycznych wnikliwie analizując biografie Henryka II (i jego związek z Dianą de Poitiers), Henryka Walezego (który rządził przy pomocy swoich mignonów) czy też Ludwika XIV, Karola Stuarta i Augusta II Mocnego, wskazując okoliczności, jakie ukształtowały ich charaktery oraz motywy postępowania, a także skutki polityczno-obyczajowe ich działań. Opowiada o codzienności emocjonalnej nie tylko na dworach i wśród elit, lecz także tej typowej dla mieszczaństwa, plebsu czy klasztorów, przechodząc płynnie do zagadnień związanych z przemianami zapoczątkowanymi przez reformację.

Besala wkracza w wiek XVII omawiając nowe zjawisko - salonów literackich, będących naturalnym skutkiem coraz powszechniejszego dostępu do edukacji kobiet, dzięki któremu zaczęły one być postrzegane nie tylko jako obiekty seksualne czy przedmioty handlu, ale partnerki intelektualne mężczyzny. Oczywiście, jako że każda akcja wywołuje reakcję, dało to z kolei początek mizoginizmowi wynikającemu z poczucia zagrożenia pozycji mężczyzny i obawy przed zburzeniem starego porządku, nie spowolniło jednak nurtu przełamywania starych schematów płci i kolejnych zmian w stosunkach kobieta - mężczyzna. Autor ciekawie nakreśla te najbardziej charakterystyczne, ukazując ich wielowymiarowy kontekst w różnych częściach Europy - w Italii, Francji, krajach germańskich, szlacheckiej Rzeczpospolitej. Zwraca uwagę na wpływ, jaki miały wojny prowadzone w tym okresie (głównie wojna trzydziestoletnia) na postępującą degrengoladę moralną i uczuciową społeczeństwa, co w połączeniu z surowością religii reformowanych oraz absolutyzmem (tłumienie naturalnych odruchów, przywdziewanie masek, wszechobecna etykieta) skutkowało redukcją uczuć, ich wypieraniem, co z kolei zostawiało głębokie ślady na psychice powodując bądź uzależnienie seksualne, bądź głęboką depresję (Karol II Habsburg, Filip V). Potrzeba odreagowania silnych stresów z tym związanych doprowadziła do wykiełkowania nowego nurtu w obyczajowości - libertynizmu.

Besala pokazuje, w jaki sposób chaos społeczny, polityczny i religijny sprzyjał generowaniu postaw aspołecznych i egocentrycznych, których istotą było coraz bardziej powszechne folgowanie wszelkim żądzom i prowadzenie życia zgodnego z naturalnym instynktem. Wskazuje kierunek przemian XVII- i XVIII-wiecznej uczuciowości, który doprowadził do zredukowania miłości do seksu, i to w najbardziej wynaturzonych formach: homoseksualizmu, kazirodztwa, pedofilii, ekshibicjonizmu, transwestytyzmu. Prezentuje sylwetki takich postaci, jak Casanova, markiz de Sade, Karol Radziwiłł (Panie Kochanku) czy książę Kondeusz, których życiorysy idealnie oddawały charakter i tendencje obyczajowe epoki. Przedstawia także najważniejsze nurty filozoficzne będące odzwierciedleniem ówczesnej obyczajowości, ale również w pewien sposób ją kształtujące omawiając poglądy Tomasza Morusa, Kartezjusza, Pascala, Locke, Woltera czy Rousseau, jak również analizując wybrane dzieła literackie dające nam pewne o niej wyobrażenie. Wreszcie, przechodząc do genezy rewolucji francuskiej wskazuje na jej przyczyny uwzględniając głębokie podłoże psychologiczno-społeczne, jak również skutki, jakie te dramatyczne wydarzenia wywarły na ludzkiej uczuciowości, światopoglądzie, stosunkach damsko-męskich czy wciąż podlegającej przemianom społecznej roli kobiety.

Niezwykłość publikacji Jerzego Besali wynika przede wszystkim z zadziwiającej swoim rozmachem wszechstronności w podejściu do tematu. Robią wrażenie szerokie interdyscyplinarne powiązania, jakie autor uwzględnił w swojej pracy; przenikające się sfery obyczajowa, polityczna, socjologiczna, psychologiczna, ale także literacka i filozoficzna, dają w efekcie wyjątkowo pełny, bogaty, złożony i niejednoznaczny obraz historii i kultury XVI, XVII i XVIII wieku. Wskazanie genezy i uwarunkowań konkretnych zjawisk społecznych, postaw i wzorców zachowań charakterystycznych dla każdej epoki w połączeniu z wnikliwą analizą psychologiczną postaci je reprezentujących oraz wyłuszczeniem dalekosiężnych i nie zawsze oczywistych skutków czyni lekturę nie tylko wybitnie zajmującą, ale wręcz fascynującą. Bliższe przyjrzenie się trzem stuleciom dziejów Europy przez pryzmat dogłębnie zanalizowanej obyczajowości, uchwycenie wszelkich powiązań między rozmaitymi dziedzinami życia przekładające się na perspektywiczny i wielowymiarowy wizerunek epoki okazało się nie lada wyzwaniem i niezwykłą przygodą.

Choć publikacja zamyka się na nieco ponad pięciuset stronach, jest niebywale treściwa i esencjonalna, jak na dzieło naukowe przystało - nie jest to lektura, którą można przeczytać za jednym podejściem, jednak z całą pewnością czytelnik będzie chciał do niej wielokrotnie powracać. Doskonale sprawdza się jako źródło wiedzy o tamtych czasach - rzetelne, doskonale udokumentowane i wszechstronnie zanalizowane - może też stanowić punkt wyjścia do zgłębiania poszczególnych zagadnień na własną rękę (co znacząco ułatwia obszerna bibliografia). Miłość i strach oferuje pełne rozmachu i pasji, kompleksowe, wielowymiarowe i zaskakująco świeże spojrzenie na dzieje Europy - to pozycja, którą miłośnicy historii po prostu powinni przeczytać.
Czytaj dalej >> << Zwiń
Czy ta recenzja była przydatna?

Arcyciekawa

Ocena:
Autor:
Data:
Wiek XVI- XVIII jest czwartym tomem cyklu: „Miłość i strach” Jerzego Besali, obszernego dzieła, opisującego, jak przez kolejne stulecia zmieniały się uczucia rządzące społeczeństwem oraz to, jak ludzkość sobie z nimi radziła. Nie miałam okazji poznać trzech wcześniejszych tomów, jednak lektura tej książki zdecydowanie rozbudziła mój apetyt na pozostałe odsłony cyklu, jak również sprawiła, że niecierpliwie wyglądam ostatniej części, poświęconej wiekom XIX i XX ...

Wielką podróż przez uczucia i emocje rozpoczynamy we Włoszech, gdyż to właśnie tam pojawiły się nowe idee, które stopniowo przenikały całą Europę. Kobiety powoli wychodziły ze swojej nic nie znaczącej roli, zdobywały wykształcenie i zaczęły buntować się przeciwko byciu tylko marionetkami w męskich rękach. U niektórych pojawiła się chęć samodzielnego sprawowania władzy oraz całkowitego decydowania o sobie i własnej przyszłości.

Zmiany powoli ogarniały inne narody:, Francję, Hiszpanię, Anglię, Cesarstwo Niemieckie, Polskę i Rosję, a wraz z rosnącą rolą kobiety w polityce, postępowała też pewna swoboda obyczajów, która z czasem rozrosła się w sposób monstrualny, pogrążając w wyuzdaniu i odrzuceniu wszelkiego wstydu. Do tego doszła hipokryzja najwyższych warstw społeczeństwa, bo o ile arystokracja pozwoliła sobie na zupełny promiskuityzm, o tyle za takie same zachowania w klasie robotniczej można było trafić na szafot. Swoboda seksualna różny miała wymiar w zależności od kraju, jednak wszędzie można było zauważyć nieco większą tolerancję dla cielesnych zabaw. Jednak wraz z rozbudzeniem zmysłowych przyjemności, zanikały powoli prawdziwe uczucia. Głównym celem kontaktów międzyludzki stało się zaspokojenie żądz oraz egoistyczna przyjemność, zamiast budowania trwałych relacji opartych na prawdziwym uczuciu. Wielu władców i przedstawicieli arystokracji pogrążyło się w seksoholizmie, gdyż miłość sprowadzona została tylko do fizycznego jej aspektu. Dotyczyło to zarówno mężczyzn, jak i kobiety.

Z książki Jerzego Besali poznajemy głównie obyczaje panujące wśród arystokracji, gdyż to na ich temat zachowało się najwięcej źródeł. Liczne pamiętniki oraz listy w pełni oddają hipokryzję i wyuzdanie tamtych czasów, gdzie pod pięknymi słowami o wielkiej miłości, kryła się jedynie silna żądza. Ubogie mieszczaństwo i chłopi byli tylko marionetkami w rękach większych od siebie i o ich uczuciach ciężko czegoś się dowiedzieć. Nędza i przykład idący z góry, często doprowadzały do zaniku więzi rodzinnych oraz śmierci prawdziwych uczuć, w tłumie zaczynała się rodzić świadomość własnej siły, co wraz z końcem wieku XVIII doprowadziło do rewolucji.

Książka ta jest w równej mierze dziełem historycznym, co psychologiczno- socjologicznym. Można w niej wyróżnić dwa główne typy rozdziałów: czysto biograficzne oraz filozoficzne. W pierwszym typie, mamy szczegółowe notki biograficzne kolejnych ważnych postaci w historii Europy, od królowej Margot, do Elżbiety I Tudor; od Ludwika XIV po Katarzynę Wielką; od Shakespeare'a po markiza de Sade. W rozdziałach z drugiej grupy możemy prześledzić, jak z czasem zmieniały się poglądy na świat i życie człowieka prezentowane przez kolejnych filozofów: Kartezjusza, Woltera, Rousseau. Przyjrzeć się kiełkującemu protestantyzmowi oraz zobaczyć, jak w świadomości społeczeństwa dojrzewał libertynizm.

Jest to niezmiernie ciekawa i pasjonująca lektura. Została napisana dość przystępnym językiem, jednak pozostaje typowo naukową pozycją. Pełna niełatwych, obcojęzycznych zwrotów może momentami nieco zmęczyć i zmusić do chwilowego odpoczynku. Zwłaszcza filozoficzne rozdziały nieco mnie nużyły, choć bardziej ze względu an tematykę, niż z innych względów. Biografie kolejnych bohaterów tej obszernej książki były bardzo interesujące, autor starał się nie oceniać historycznych postaci, jedynie przedstawić różne aspekty ich życia i profil psychologiczny, często obciążony traumatycznymi wydarzeniami z dzieciństwa.

Zdecydowanie polecam tę książkę nie tylko miłośnikom historii. Każdy, kto lubi zdobywać ciekawe informacje oraz odbywać kształcące podróże w przeszłość, znajdzie ich bardzo wiele w tej publikacji. Może nie zawsze będzie to łatwa lektura, jednak z pewnością jest to dzieło wartościowe, które pozwala poszerzyć horyzonty i lepiej zrozumieć przemiany zachodzące w społeczeństwach przez wieki a także szerzej spojrzeć na to co dziś dzieje się na świecie.
Czytaj dalej >> << Zwiń
Czy ta recenzja była przydatna?

Dodaj recenzję

Dołącz do grona naszych recenzentów. Dziel się z innymi miłośnikami książek wrażeniami z lektury. Cenimy wszystkie opinie naszych czytelników, stąd też w podziękowaniu za każdą opublikowaną recenzję proponujemy rabat - 5% na kolejne zakupy ...

Jak to działa?

Wyszukujesz książkę, którą chcesz się podzielić z innymi czytelnikami.
Piszesz recenzję. Logujesz się.
Możesz napisać kilka słów o sobie i wgrać swoje zdjęcie albo wybrać ilustrację z bazy awatarów.
Twoja recenzja czeka na akceptacje i publikację.
Po jej zatwierdzeniu:
a) otrzymasz w ciągu 24 godzin 5% kod rabatowy na kolejne zakupy.
- Rabat nie obejmuje podręczników.
- Kod rabatowy jest ważny miesiąc. Należy użyć go w czasie składania zamówienia.
b) dołączasz do grona recenzentów.

Więcej Zwiń

Twoja ocena

Zostaną nagrodzone najciekawsze wypowiedzi świąteczne w formie polecenia książki na prezent połączonego ze wspomnieniem świąt dzieciństwa, refleksją, dedykacją.