Jak to się stało, że dobrze zapowiadający się muzyk ląduje na bruku? Jak to się dzieje, że utalentowany student traci kontrolę nad swoim życiem? I dzięki komu takie historie oglądają światło dzienne?

Film Solista w reżyserii Joe Wrighta opowiada autentyczną historię Nathaniela, bezdomnego, rezydującego pod pomnikiem Beethovena w mieście aniołów. Los Angeles, w którym mieszka 90 000 bezdomnych, ma być uosobieniem wolności i spełnienia życiowego. Dziennikarz „LA Times” wskutek wypadku na rowerze trafia pod pomnik, gdzie pomieszkiwał Nathaniel. Pan Lopez, bo tak się nazywa, szuka tematu do artykułu. Nie zamierza pisać o służbie zdrowia. Angażuje się w historię grajka ulicznego, którego zadaniem jest zdobyć trzy struny – grał na dwóch. Felietony pisane przez Lopeza cieszą się sympatią czytelników. Jedna z czytelniczek, cierpiąca na artretyzm przekazuje swoją wiolonczelę bezdomnemu. I tu rozpoczyna się kierowanie życiem muzyka. Dziennikarz kontaktuje się z siostrą muzycznie uzdolnionego bohatera. Załatwia mu mieszkanie, a ten wyznaje, że go kocha, że jest jego bogiem.

Film pokazuje zdjęcia miasta z lotu ptaka. A także porusza ważne kwestie, jak przyjaźń i wierność swoim ideałom. Podobnie ważkimi wartościami są te przedstawione w książce Iana McEwana wydanej przez Znak pod tytułem Marzyciel (2009).

Czy miasto jest pustynią, czy remedium dla ludzi znudzonych życiem w gromadzie? Czy trzeba nie mieć fizycznie domu, żeby czuć się bezdomnym, oderwanym od rzeczywistości mieszkańcem krainy marzeń?

Marzyciel Iana McEwana jest zbiorem ośmiu opowiadań traktujących o Peterze i jego domu rodzinnym, gdzie nie brakowało okazji do bujania w obłokach. Głowa w chmurach to dar do marzenia w każdych okolicznościach.

„(…) Gdyby ludzie poświęcali mniej czasu na dołączanie do grup i sprawianiu, że inni też do nich dołączają, gdyby każdego dnia choć chwilę przeznaczali na myślenie, kim są lub kim mogliby być, wtedy świat byłby dużo lepszym miejscem i może nawet nie byłoby wojen” – czytamy w opowiadaniu wstępnym zatytułowanym Kim jest Peter. Bohater McEwana, podobnie jak Nathaniel z filmu Solista, jest marzycielem, czującym się obco w warunkach mu danych. Obaj uciekają w świat wyobraźni, idei i myśli, więcej: sztuki. Muzyka oraz pisanie historii stają się sposobem na pokonanie wewnętrznej potrzeby, pokonywanie osobniczej bezdomności, bo oto kto uratuje Petera z rąk Złej Lalki o jednej ręce i jednej nodze, kto przyjdzie z pomocą bratu Kate, w pokoju której ma się rozegrać istotna scena rewanżu, uroczystego przejęcia pokoju chłopca przez 60 lalek Kate. Opowiadanie Lalki wprowadza czytelnika w klimat złowieszczej prognozy przyszłości, akcji na granicy jawy i snu. Wątek ten zostaje rozwinięty w opowieści o Barrym Prześladowca. Trzeba przyznać, że historie kreślone przez autora Pokuty mają w sobie element moralizatorski, zostały tak dobrane, że sprawiają wrażenie mądrych bajek czytanych dzieciom; Marzyciel to w swej wymowie przypowieść o ludzkich przywarach, lękach, które można wyleczyć poprzez empatię, rozmowę, konfrontację i wejście w świat innego. Świat kota poznamy zamieniając się z nim na skórę, podobnie jest z oswajaniem niemowlęcia, oślizgłego, mlaskającego, ubabranego jedzeniem i mówiącego w nieznanym języku, a przez to niezrozumiałym, irytującym w swej niekształtnej formie. Naczelne pytanie: skąd wiesz, że teraz nie śpisz? Może w istocie nie ma co się bać innych, przejmować sprawami przyziemnymi, które tak naprawdę są do opanowania jak we śnie. Ian McEwan podejmuje kwestię prawdziwości życia, jego wymiaru i stopnia uzasadnionego lęku przed wszelkimi niebezpieczeństwami. Gdyby założyć, że to my śnimy swoje obawy, z łatwością możemy je pokonać i współczuć sobie, że zakładaliśmy ich istnienie. „Książka pożyczona z biblioteki, którą trzymał w ręku, jasny szeroki korytarz, lampy zwisające z sufitu, klasy na prawo i lewo, uczniowie, którzy z nich wychodzili – wszystko to mogło naprawdę nie istnieć. Mogło być niczym więcej, jak myślami zrodzonymi w jego głowie”.

Narracja prowadzona z perspektywy dziecka jest wyrazem autorskiej wrażliwości, daru obserwacji życia i notowania scenek w naturalny poetycki sposób, pozbawiony nadętej estetyzacji przedstawionych obrazów.

Sensoryczne poznawanie świata – dziecka przez dziecko – w Marzycielu (zwłaszcza w Niemowlęciu) to pomysł na przekonanie samego siebie do absurdalnego założenia jakoby coś nas przerażało, obrzydzało itp. „To jedzenie było tak doskonałe, że był dumny, iż może je nosić we włosach, na rękach, na twarzy i ubraniu” – uważa bohater, który wchodzi w skórę niemowlaka za sprawą różdżki swojej siostry.

Przezabawne jest opowiadanie Włamywacz. Utrzymana w tonie Kevina samego w domu historia poświadcza chęć podejmowania przez autora tematów ważnych również ze względu na stereotypowe pojmowanie pewnych pojęć: starości, jej korelacji z młodością.

Marzyciel to pean na cześć życia myślącego, ukochania czasu jako tego, którego obecność pozwala na refleksję, rozwagę, planowanie i analizowanie wielu smaków życia.

Można zatem powiedzieć, że mcewanowski marzyciel jest jak solista Nathaniel: bezdomny dopóty dopóki nie odnajdzie samego siebie w swoim świecie. Idea polega wszak na umiejętności marzenia dla siebie wbrew przeciwnościom nieśnionej rzeczywistości, „…bo jak gram to myślę o muzykach, żeby poczuć ducha, który karmi duszę. – Posłuchaj mnie. Musisz przestać tak na mnie patrzeć. Nie masz żadnego powodu, żeby mnienie lubić. Wszystko jest ze mną w porządku, jestem naprawdę…”

Magdalena Gruda