 |
 |
|
K r a k ó w Rynek Główny 23 |
historia księgarni
Copyright © 2010 by Matras S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone. Żaden fragment tekstów nie może być wykorzystany w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody Matras S.A. Księgarnie krakowskie w kamienicy kromerowskiej Katedra książki 2000-2010 The story of a Kraków Bookshop, 1610-2000 Bookshop of the Kromerowska House in Kraków Cathedral to the book, 2000-2010 ♠ Historia krakowskiej księgarni 1610-2000 Księgarnie krakowskie w kamienicy kromerowskiej tekst: doc. dr hab. Renata Żurkowa konsultacja: Stanisław Gebethner i gospodarczego oraz roli księgarzy w tamtych czasach. W historii kamienicy kromerowskiej, bo tak w najdalszej przeszłości się nazywała, wyróżnić trzeba dwa okresy: lata 1610 - 1625 oraz od 1872 do chwili obecnej. Do pierwszej połowy XVII w. wyłącznie Kraków był centrum handlu książkami. W tym czasie miasto stanowiło silny ośrodek gospodarczy i jako stolica ekonomiczna zachodniej Małopolski przyciągało rzesze kupców krajowych i zagranicznych. Wielu z nich przyjeżdżało tradycyjnie do Krakowa na doroczne jarmarki, odbywające się na św. Stanisława (7-28 maja), na św. Wita (15-25 czerwca) i św. Michała Archanioła (26 września-21 października), podczas których sprzedawano również książki. Podobną okazję stwarzały też krakowskie zjazdy kontraktowe szlachty. Pod Wawelem mieszkała spora grupa światłych teologów, lekarzy, prawników, kupców i innych znamienitych mieszczan zdradzających duże zainteresowanie książką i mających własne biblioteki, często uzupełniane na bieżąco, np. Andrzej Wolfowicz, Jan Innocenty Petrycy, Kasper Gutteter i in. W Krakowie działał Uniwersytet Jagielloński, szkoły nowodworskie, bursy studenckie oraz szkółki parafialne, a nawet szkoły prywatne. W tych ostatnich uczono podstaw czytania i pisania. Istniały ponadto zgromadzenia zakonne, a niektóre prowadziły dobrze zorganizowane szkoły (np. dominikanie, franciszkanie, jezuici). Utrzymywano w nich biblioteki i stale je uzupełniano nowościami wydawniczymi. Niektóre konwenty wprawdzie sprowadzały książki z zagranicy, ale zapewne nabywano je również u miejscowych bibliopolów (księgarzy). Analizując rejestry celne i księgi szosu - dwa najważniejsze źródła informacji o historii księgarstwa krakowskiego - udało się zestawić nazwiska 111 krakowian, którzy zajmowali się sprzedażą książek w pierwszej połowie XVII wieku. Wśród nich są nazwiska drukarzy, kupców i rzemieślników, którzy oferowali klientom wydawnictwa drukowane. Warto zwrócić uwagę na księgarzy wielkiego formatu, czyli tak zwanych sortymentystów, którzy prócz książek kupowanych u drukarzy polskich, zwłaszcza krakowskich, sprowadzali je także z zagranicy. Wspomniane rejestry celne zawierają informacje o tym, że księgarze krakowscy przywozili pod Wawel wydawnictwa drukowane m.in. z międzynarodowych targów we Frankfurcie nad Menem. Targi te odbywały się dwa razy w roku - na wiosnę w okresie Wielkanocy i jesienią po św. Michale Archaniele. W rejestrach celnych przewijają się często nazwiska takich bibliopolów krakowskich, jak: Zacheusz i Katarzyna Kesnerowie, Melchior Rurycht, Franciszek Jakub Mercenich (Mertzenich), Burchard Kuick, Antoni Hierat i Jan Brauer. Sporadycznie przywozili też książki z Frankfurtu do Krakowa pomniejsi księgarze i drukarze, m.in. Anna Malicka, Andrzej Piotrkowczyk, Franciszek Cezary i Walenty Kalinkowic. Uwagi o importowanych książkach dotyczą lat 1600-1619. Późniejsze rejestry są zdekompletowane, a te, które pozostały, nie są już tak przejrzyście zredagowane jak poprzednie. Z powodu wojny trzydziestoletniej zmieniono szlaki przewozu towarów oraz zasady transportu. Konsekwencją tego były zapisy w rejestrach celnych, które już nie umożliwiają logicznych ustaleń, co do miejsc nabywania książek i dróg, którymi je dostarczano. W sumie, jak obliczyła autorka niniejszego szkicu, w latach 1600-1619 na rynek księgarski Krakowa dotarły głównie z Frankfurtu 152 transporty wydawnictw drukowanych w 444 opakowaniach. To dużo, zwłaszcza, że opakowaniem mogła być olbrzymia skrzynia, załadowana na jeden wóz zaprzęgnięty w kilka koni, albo fasa lub faska (beczka), bela, węzeł lub pudło ksiąg. Warto zaznaczyć, że na targach we Frankfurcie nad Menem wystawiano również książki tłoczone w Krakowie. Było ich jednak niewiele. Zwykle książki te transportowano przy tak zwanych resdomesticas, czyli bagażach osobistych księgarzy. W rejestrach celnych nie ma więc żadnej wzmianki o wywozie do Frankfurtu w 1610 r. przez księgarzy Franciszka Jakuba Mercenicha i Melchiora Rurychta edycji listów Cycerona, sporządzonej przez Adama Romera. Fakt ten ujawniono dopiero w aktach sądowych rektora, a to dlatego, że wydawca we wstępie umieścił niezbyt pochlebne opinie o profesorach uniwersytetu.
:: strona główna matras.pl |
NASI GOŚCIE SPOTKANIA Z AUTORAMI PROMOCJE KONTAKT DZIAŁY TEMATYCZNE NASZA WITRYNA O NAS AKTUALNOŚCI STRONA GŁÓWNA |