Koszyk 0

Wojciech Waglewski w rozmowie z Wojciechem Bonowiczem

Gdy podczas koncertu rozciął sobie rękę, nawet tego nie poczuł. Adrenalina sprawia, że gra, póki nie padnie. Gdy ktoś nazywa go polskim Stingiem, dostaje piany. Twierdzi, że muzyka pozwala ludziom poukładać swoje emocje. Jeden z najbardziej niezwykłych i wszechstronnych polskich artystów. Muzyk legendarnego Osjana i założyciel kultowego Voo Voo, kompozytor, gitarzysta i autor tekstów, mąż, ojciec, przyjaciel. Z poetą Wojciechem Bonowiczem spotykał się przez ponad 10 lat, by rozmawiać o muzyce, podróżach, rodzinie, miłości, dołkach, o życiu. Ze spotkań tych powstał wielowymiarowy portret nieobecnego „na ściankach” i plotkarskich portalach antycelebryty.

Chciałbym zacząć od czegoś wstrząsającego. Chciałbym zapytać Cię o zęby.

Ale co Cię interesuje? Przeszłość moja zębiasta?

Tak. A konkretnie pewien epizod.

Ojciec mojego przyjaciela był chirurgiem dentystycznym. Któregoś razu zaprosił mnie do gabinetu i powiedział, że zrobi mi w ustach porządek. I rzeczywiście – pierwszego dnia usunął mi pięć zębów, a drugiego sześć. Po pierwsze, tak się chyba nie powinno robić, a po drugie, gdyby to było dzisiaj, zęby byłyby do uratowania.

No nic, poszło. Tyle że trzy dni później miałem wystąpić i to był w dodatku pierwszy koncert Voo Voo w Opolu.

Który to był rok?

Chyba ’87. Graliśmy jeszcze z Andrzejem Ryszką, z Jankiem Pospieszalskim. Pierwsze Rock Opole. No więc śpiewam Styksu wir i nagle czuję, że w całej gębie mam mokro. Co się okazało? To wszystko było jeszcze świeże i puściło. Miałem gębę pełną krwi.

Przerwałeś koncert?

Skąd! Myśmy grali krótko, to były czternastominutowe wystąpienia. Gęba mi puściła pod koniec, kiedy było najmocniej. Na nagraniu widać, że nagle zaczynam śpiewać jakoś tak obok – i cierpienie na twarzy potężne. Ale zagrałem do końca. Kiedyś grałem z Osjanem koncert w Niemczech, w małej miejscowości niedaleko Kolonii. Mieliśmy takie blachy miedziane, ja kupiłem blachę o rozmiarach pół metra na półtora, wieszałem ją na sznurku i kiedy waliłem w nią ręką, wydawała dźwięki przypominające zbliżającą się burzę. A ponieważ podczas występu wpadaliśmy w stany transowe, nie zauważyłem, kiedy w trakcie koncertu walnąłem nagle w brzeg tej blachy i rozciąłem sobie rękę. Dopiero pod koniec grania zobaczyłem, że mam kość na wierzchu, a mata, na której siedzę, jest cała pokrwawiona. Przyjechało pogotowie, zrobił się show. W czasie koncertu jest taka adrenalina, że człowiek w ogóle nie czuje bólu. Gra, póki nie padnie.

W ekstazie.

No coś takiego. A równocześnie trzeba to mieć jakoś pod kontrolą.Dla mnie największym wyzwaniem i najważniejszą motywacją do uprawiania muzyki jest to, że ona jako jedyna ze sztuk może się zdarzyć tylko tu – w tym czasie, o tej godzinie, w tym miejscu. Owszem, można też malować na oczach ludzi, robić happeningi. Happening jest może najbliżej muzyki, zresztą teatr w ogóle. Ale muzyka ma tę siłę, że naraz, w jednym momencie może unieść ludzi w górę. To jest coś, co w klasycznej muzyce Indii nazywane bywa śruti. Często o tym mówię, ale trudno się obyć bez tego pojęcia. Miałem to szczęście, że jakiś czas grywaliśmy koncerty z panditem Ram Narayanem, mistrzem gry na sarangi. Pandit to w kulturze Indii ktoś, kto osiągnął najwyższy stopień wtajemniczenia. I on mi powiedział, że tylko cztery razy w życiu udało mu się zagrać śruti. Co to takiego? Trudno to opisać. Nagle podczas koncertu indyjskiej muzyki klasycznej tysiące Hindusów doznaje czegoś na kształt zbiorowego orgazmu. I nikt nie wie dlaczego. Po prostu pojawia się nagle taki dźwięk, który wszystkich unosi, a którego nikt nie jest w stanie zdefi niować. Trzeba wiedzieć, że muzyka indyjska nie jest muzyką improwizowaną, ona jest bardzo precyzyjnie zaplanowana. A całe dążenie pandita sprowadza się do tego, żeby znaleźć kontakt z kosmosem – przy pomocy owego dźwięku.

Gdyby dało się go zapisać, każdy mógłby go zagrać.

Nawet ktoś tak doświadczony jak Ram Narayan nie był w stanie mi powiedzieć, na czym to polega i jak to osiągał. To się po prostu działo. Ja – jak zresztą pewnie każdy muzyk improwizujący – miewam takie koncerty, kiedy wydaje mi się, że przeżywam coś podobnego. To jest tak, jak podczas miłosnego uniesienia, kiedy na parę sekund traci się przytomność.

Mała śmierć.

Tyle że to jest zbiorowe. Na początku lat osiemdziesiątych graliśmy raz z Osjanem koncert w Łodzi, na jednej z uczelni. Trwał chyba strajk studentów, czy też było tuż po strajku, w każdym razie panowała tam dość szczególna atmosfera. I w pewnym momencie zagraliśmy taką fi gurkę, przy której poczułem, że następuje zbiorowy odlot, wspólna utrata przytomności. I to nie była taka transowa „głupawka”, tylko coś innego, kosmicznego. Mówię o tym śruti często, ale zawsze z pewną obawą. Bo w gruncie rzeczy za mało o tym wiem, a nie chciałbym upraszczać. Muzyka indyjska to jest zupełnie inny rodzaj muzyki, nie do pojęcia dla nas, Europejczyków. To jest coś zupełnie nieprzystawalnego do naszych doświadczeń. Zresztą próby łączenia muzyki z tych dwóch różnych światów na ogół się nie udają, mimo że brali się za to i Beatlesi, i M iles Davis, i wielu innych. Ktoś taki jak Ram Narayan nie trudziłby się graniem prostych skal europejskich. Nie istnieje dla niego odcinek jednotaktowy. Dla niego odcinek składa się z szesnastu taktów, w dodatku na przykład początek jest wolniejszy, środek szybszy, końcówka jeszcze szybsza. Gdyby go zapytać, dlaczego tak, odpowiedziałby: to naturalne, przecież człowiek nie porusza się równo.

Pewnie zadawano Ci to pytanie wiele razy, ale ja też muszę spytać: czym w ogóle jest muzyka?

Odpowiedzi może być kilka. Mnie zawsze podobała się ta, którą przytaczał Janusz Ekiert. Zorganizowano kiedyś sympozjum muzyków Wschodu i Zachodu: koncerty bachowskie, klasyczna muzyka Indii, Japonii. Trwało chyba z tydzień. I w czasie tego sympozjum jeden z hinduskich muzykologów powiedział, że muzyka europejska jest bardzo ładna, ale zawiera elementy w zasadzie najmniej dla muzyki istotne. Zawiera melodię – a melodia jest czymś danym przez Boga i najbardziej oczywistym, bo pojawia się już wtedy, kiedy człowiek zaczyna mówić. Zawiera harmonię – a ta powstaje w naturalny sposób, kiedy rozmawiają trzy osoby. I zawiera rytm – który jest dany każdemu stworzeniu. Zapytano go, czym w takim razie według niego jest muzyka. „Muzyka jest tym wszystkim, co jest pomiędzy tymi elementami”. To bardzo mądre.

Dla mnie muzyka jest przede wszystkim sposobem wyrażania emocji. Nie ma znaczenia, czy te emocje są wyrażane w formie tak wyrafi nowanej jak fugi Bacha, czy pozornie prostej – jak w improwizacjach Hendrixa...

. .. albo wtedy, gdy wali się pięścią w blachę.

A równocześnie jest formą komunikowania się – bo te emocje chcesz przecież komuś przekazać. I tyle.

Co to znaczy zatem: być dobrym muzykiem?

Muzyk może być odkrywcą, może świadomie szukać nowych obszarów, nowych możliwości tkwiących w dźwiękach. Wtedy im ma więcej warsztatu, tym jest lepszy. Ale może być i tak, że bez całej tej teoretycznej wiedzy ktoś jest muzykiem genialnym, bo potrafi intuicyjnie przekładać emocje na dźwięki. Same techniczne umiejętności sprawy nie załatwią. O Milesie Davisie mówiło się, że cały czas grał tę samą melodię i te same nuty. Ale były one grane z tak niezwykłą emocją, że zawsze były wielkie.

Opublikowano dzięki uprzejmości Wydawnictwa Znak

Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość 1 Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość Jan Kaczkowski Piotr Żyłka
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Ostatni tacy przyjaciele. Komeda, Hłasko, Niziński 1 Ostatni tacy przyjaciele. Komeda, Hłasko, Niziński Tomasz Lach
33,76 39,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Maria Amparo Muoz y Borbón. Księżna Czartoryska 1 Maria Amparo Muoz y Borbón. Księżna Czartoryska Barbara Obtułowicz
35,53 42,00
Rabat 15% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Ludzie którzy zmienili oblicze świata 1 Ludzie którzy zmienili oblicze świata
17,91 19,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Colin Firth. Zostać królem 1 Colin Firth. Zostać królem Sandro Monetti
35,99 39,99
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Ostatnia  miłość  Edith Piaf 1 Ostatnia miłość Edith Piaf Christie Laume
31,41 34,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Duża Solidarność, mała solidarność. Biografia Henryki Krzywonos 1 Duża Solidarność, mała solidarność. Biografia Henryki Krzywonos Agnieszka Wiśniewska
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Kapelusz na wodzie. Gawędy o księdzu Tischnerze 1 Kapelusz na wodzie. Gawędy o księdzu Tischnerze Wojciech Bonowicz
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Anna Solidarność. Życie i działaność Anny Walentynowicz na tle epoki (1929-2010) +CD 1 Anna Solidarność. Życie i działaność Anny Walentynowicz na t... Sławomir Cenckiewicz
41,45 49,00
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Fryderyk Chopin. Geniusz muzyczny +CD 1 Fryderyk Chopin. Geniusz muzyczny +CD Bogusław Kaczyński
116,75 135,00
Rabat 14% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Dowódcy Armii Krajowej 1 Dowódcy Armii Krajowej Marek Ney-Krwawicz
28,41 29,90
Rabat 5% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz 1 Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz Ewa Matuszewska
22,43 29,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Witold Urbanowicz -  legenda polskich skrzydeł 1 Witold Urbanowicz - legenda polskich skrzydeł Wojciech Krajewski
54,99 65,00
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Stefania Wojtulanis-Karpińska 1 Stefania Wojtulanis-Karpińska "Awiomama". O kobiecie, która ... Magdalena Berkowicz
25,30 29,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Kukuczka. Opowieść o najsłynniejszym polskim himalaiście 1 Kukuczka. Opowieść o najsłynniejszym polskim himalaiście Dariusz Kortko
38,06 44,99
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Maria Czubaszek. Ostatni dymek 1 Maria Czubaszek. Ostatni dymek Maria Czubaszek Sergiusz Pinkwart
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość 1 Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość Jan Kaczkowski Piotr Żyłka
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Genialni. Lwowska szkoła matematyczna 1 Genialni. Lwowska szkoła matematyczna Mariusz Urbanek
35,91 39,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
OFICER  - Czego ludzie żałują przed śmiercią 1 OFICER - Czego ludzie żałują przed śmiercią Wojciech Sumliński
32,07 37,91
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Brzechwa nie dla dzieci 1 Brzechwa nie dla dzieci Mariusz Urbanek
33,68 44,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Księżna Diana 1 Księżna Diana Iwona Kienzler
26,18 34,90
Rabat 25% Przedsprzedaż, Premiera 01.09.2017 r.  
Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz 1 Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz Ewa Matuszewska
22,43 29,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Dziewczyny z Syberii 1 Dziewczyny z Syberii Anna Herbich
37,99 44,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Gianni Versace. Biografia 1 Gianni Versace. Biografia Tony Corcia
29,93 39,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Warto mimo wszystko 1 Warto mimo wszystko Wojciech Szczawiński Anna Dymna
36,29 42,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Sława 1 Sława Karolina Korwin-Piotrowska
39,60 44,00
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Homobiografie 1 Homobiografie Krzysztof Tomasik
35,91 39,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni