Koszyk 0

Rozmowa z Małgorzatą Saramonowicz - autorką "Xięgi Nefasa. Trygław. Władca losu"

Małgorzata Saramonowicz, autorka wyśmienitych horrorów "Siostra" (jednej z najbardziej niepokojących polskich powieści lat 90.), "Lustra i Sanatorium", scenarzystka i producentka filmowa, po 10 latach powróciła z nową, porywającą książką. Czerpiąc z historii i słowiańskiej mitologii, stworzyła sagę fantasy na miarę A. Sapkowskiego, J. Grzędowicza i G.R.R. Martina. Została okrzyknięta następczynią E.A. Poe’go.

Dlaczego Nefas stał się bohaterem Twoich powieści fantasy? Jak myślę o profesjach ludzi średniowiecza, których można przedstawić w interesującej powieści, to mnich piszący kroniki wydaje mi się najmniej atrakcyjny. Pokazałaś, że to błędne myślenie. U Ciebie Nefas jest postacią nader interesującą, ale nigdy bym nie wpadł na pomysł przedstawienia średniowiecznego mnicha w taki sposób!


Wiesz, ja nigdy o nim tak nie myślałam. Gall Anonim, który jest pierwowzorem postaci Nefasa, wydawał mi się zawsze postacią niezwykłą, a do tego jedną, ogromną zagadką. Do dziś nie jesteśmy w stanie odkryć, kim był i skąd pochodził. Prób odpowiedzi na to pytanie jest sporo, ale prawdopodobnie nigdy nie będziemy w stanie rozstrzygnąć, czy którakolwiek z nich zbliża nas do prawdy. Dla autora taka tajemnica to kuszący, intrygujący temat.


Poza tym, gdy przyjrzeć się temu, co pisał i o kim pisał, musimy dojść do wniosku, że Gall Anonim był postacią bardzo znaczącą na dworze Bolesława Krzywoustego. Musiał być blisko związany zarówno z księciem, jak i z klerem i możnowładcami. Dzięki temu wiedział dużo rzeczy i mógł mieć też dostęp do nie znanych nam źródeł. Prawdopodobnie miał bezpośredni wpływ na podejmowanie decyzji przez księcia. Myślę też, że dość świadomie tworzył kronikę, która była narzędziem budowania potęgi władcy i państwa, czyli w sumie robił coś niesamowicie współczesnego.


Specjalista od PR Bolesława Krzywoustego [śmiech].


No tak! I to też mi się wydawało niezwykłe. Gall Anonim musiał mieć świadomość siły tekstu pisanego i umiał to wykorzystać do swoich celów. Czyli jednym słowem umiał manipulować przekazem. A przecież nikt nigdy nie gwarantował, że kronikarz musi pisać prawdę.


Gdyby rzeczywiście brać wszystko, co opisane w polskich kronikach, za prawdę, należałoby uznać, że w Krakowie pod Wawelem rzeczywiście żył smok – jak pisał Wincenty Kadłubek.


[śmiech] No właśnie! Sam widzisz, jaka to ciekawa postać. Wystarczyło dodać trochę przygód, walk, zagrożeń, pościgów, starć z potęgą pogańskich bogów i wielką miłość, aby wyszedł naprawdę frapujący bohater.


W drugiej części Xiąg Nefasa jest naprawdę niesamowity opis Nawii. Czy napisałaś go pod jakimś natchnieniem, czy skądś go zaczerpnęłaś?


Nie wiem, czy powinnam o tym mówić… Bardzo dużo czytałam o narkotycznych wizjach po grzybach psylocybinowych, ropuszym jadzie, muchomorach i to była podstawowa inspiracja do opisania doświadczeń Nefasa w przestrzeni Nawii. Wyszłam po prostu z założenia, że słowiańscy, przedchrześcijańscy kapłani, którzy kontaktowali się z tym drugim światem, z pewnością używali substancji psychoaktywnych. Zresztą wiemy, że po takie substancje ludzie sięgali od zawsze, od kiedy tylko człowiek zaczął tworzyć kulturę. Korzystałam też z opracowań dotyczących szamanizmu syberyjskiego. To jest niezwykle fascynujący temat poruszany m.in. przez Mirce’a Eliadego w Szamanizmie i archaicznych technikach ekstazy czy Andrzeja Wiercińskiego w Magii i religii. Obaj badacze precyzyjnie przedstawili etapy szamańskiej inicjacji, czyli drogi przechodzenia w zaświaty i zdobywania nadprzyrodzonej mocy – od odejścia od społeczeństwa, poprzez głodówki, brak snu, deprywację sensoryczną, pozorną śmierć i odrodzenie, doznania abstrakcyjne, halucynacje entoptyczne, synestezje, magiczną walkę, doznania psychodynamiczne, okołoporodowe aż po holistyczne odczuwanie świata. Wystarczyło rozbudować to o słowiańską mitologię i poprowadzić Nefasa przez wszystkie te stadia.


Pierwsza część Xiąg Nefasa była mroczna, ale była też bardzo historyczna i stawiałaś w niej na intrygi, a w drugiej części jest tego mroku znacznie, znacznie więcej. Co się stało, że pomiędzy obiema częściami widać tak wyraźną różnicę?


Tak jest? Nie zwróciłam na to uwagi, ale po pierwsze, na pewno wynika to z akcji – znaczną część drugiego tomu zajmuje Nawia i zejście Nefasa w zaświaty. Prócz tego ciemne, nieziemskie siły przenikają do normalnego świata, szukając zemsty i rozprzestrzeniając mrok.


Po drugie, jak się teraz nad tym zastanawiam, to może wypływać bezpośrednio z mojej mrocznej i depresyjnej osobowości (śmiech). To mi przypomina sytuację, kiedy z mężem mieliśmy napisać scenariusz do... telenoweli. Nie bardzo wiedzieliśmy, jak się do tego się zabrać, ale uznaliśmy, że wystarczy, jak w każdym odcinku jakiś bohater powie „kocham cię”. No i trzymaliśmy się tej zasady przez trzy odcinki, od czwartego mieliśmy serdecznie dość i zaczęliśmy pisać według siebie. Skończyło się tym, że Andrzeja wezwała stacja produkująca serial i zadała mu kilka pytań: – Czy państwo zdają sobie sprawę, że zakrzywianie czasoprzestrzeni to nie jest typowy telenowelowy motyw?, oraz: – Skąd tytuł Tango z Aniołem? - Bo jedna z bohaterek jest aniołem – odpowiedział Andrzej. – W sensie metaforycznym? – Nie, dosłownym – odparł. I tak skończyła się nasza przygoda z telenowelą.


Być może więc moje wyraziście widoczne w pierwszych powieściach przechylenie w mroczną stronę świata nie daje się w żaden sposób okiełznać i powściągnąć. Chyba taka już po prostu jestem. Mroczna, i to nie w sensie metaforycznym, ale jak najbardziej dosłownym.

Wywiad opublikowano dzięku uprzejmości Wydawnictwa Znak

Nawałnica mieczy. Stal i śnieg 1 Nawałnica mieczy. Stal i śnieg George R.R. Martin
40,99 49,00
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Nawałnica mieczy. Krew i złoto 1 Nawałnica mieczy. Krew i złoto George R.R. Martin
43,61 49,00
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Wiedźmin. Ostatnie życzenie 1 Wiedźmin. Ostatnie życzenie Andrzej Sapkowski
37,56 44,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Uczta dla wron. Sieć spisków 1 Uczta dla wron. Sieć spisków George R.R. Martin
36,75 49,00
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Władca Pierścieni. Tom 1: Bractwo Pierścienia 1 Władca Pierścieni. Tom 1: Bractwo Pierścienia J.R.R. Tolkien
15,90 19,00
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Pożar 1 Pożar Brandon Sanderson
31,06 34,90
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Ucieczka cienia 1 Ucieczka cienia Orson Scott Card
28,48 32,00
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Luna: Nów 1 Luna: Nów Ian McDonald
32,63 39,00
Rabat 16% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Wyprawa asów 1 Wyprawa asów Praca Zbiorowa
40,05 45,00
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Smocze koncerze 1 Smocze koncerze Andrzej W. Sawicki
31,95 35,90
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Namiętność 1 Namiętność Lauren Kate
38,40 45,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Bezbronne imperium 1 Bezbronne imperium Terry Goodkind
40,85 45,90
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Pandemonium 1 Pandemonium Lauren Oliver
31,06 34,90
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Obca pamięć (CD) 1 Obca pamięć (CD) Dan Krokos
20,41 24,95
Rabat 18% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Zawiadowcy. Księga dziesiata. Cesarz Nihon-Ja 1 Zawiadowcy. Księga dziesiata. Cesarz Nihon-Ja John Flanagan
41,74 46,90
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Gra o tron 1 Gra o tron George R.R. Martin
59,25 79,00
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Hobbit, czyli tam i z powrotem 1 Hobbit, czyli tam i z powrotem J.R.R. Tolkien
26,61 29,90
Rabat 11% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Miasto kości 1 Miasto kości Cassandra Clare
29,28 35,00
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Pan Lodowego Ogrodu. Tom 2 1 Pan Lodowego Ogrodu. Tom 2 Jarosław Grzędowicz
42,66 44,90
Rabat 5% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Wiedźmin. Ostatnie życzenie 1 Wiedźmin. Ostatnie życzenie Andrzej Sapkowski
37,56 44,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Dziedzic czarodziejów. Kroniki dziedziców. Część 2 Wyprzedaż 1 Dziedzic czarodziejów. Kroniki dziedziców. Część 2 Cinda Williams Chima
19,95 39,90
Rabat 50% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Baśniobór 1 Baśniobór
25,01 29,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Hobbit, czyli tam i z powrotem 1 Hobbit, czyli tam i z powrotem J.R.R. Tolkien
37,43 49,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Uczta dla wron. Sieć spisków 1 Uczta dla wron. Sieć spisków George R.R. Martin
36,75 49,00
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Amerykańscy bogowie 1 Amerykańscy bogowie Neil Gaiman
37,65 45,00
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Taniec ze smokami. Tom 2 1 Taniec ze smokami. Tom 2 George R.R. Martin
44,25 59,00
Rabat 25% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Calamity 1 Calamity Brandon Sanderson
30,03 35,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Wspomnienie o przeszłości Ziemi 1 Problem trzech ciał 1 Wspomnienie o przeszłości Ziemi 1 Problem trzech ciał Liu Cixin
29,20 34,90
Rabat 16% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni