Koszyk 0

Kim była żona Einsteina, genialna fizyczka, i dlaczego nic o niej nie wiemy?

Czy w męskim świecie nauki jest miejsce dla kobiet? Czy miłość może w nim przetrwać? Jesień 1896 roku. Mileva ma dwadzieścia jeden lat i jako jedna z pierwszych kobiet rozpoczyna studia fizyczne na uniwersytecie w Zurychu. Uważa, że jej kalectwo przekreśla szanse na miłość. Postanawia w pełni poświęcić się nauce. Jest nieprzeciętnie inteligenta, ambitna i zamierza wiele osiągnąć. Studiujący z nią Albert zakochuje się w jej niezwykłym umyśle i niedoskonałym ciele. W ich małżeństwie jest miejsce nie tylko na miłość, ale też na wspólną pasję. Kilkanaście lat później świat zachwyca się odkryciami Einsteina. Nikt nie pyta, jak ich dokonał, nikt nie wspomina o Milevie. Wciągająca i poruszająca historia żony Einsteina, genialnej fizyczki, której wkład w naukę został zapomniany. Kim była i dlaczego nic o niej nie wiemy?

Fragment książki

Panowie, panowie. Czyżby żaden z was nie znał odpowiedzi na moje pytanie?
Profesor Weber przechadzał się wzdłuż sali, rozkoszując się naszą ignorancją. Nie byłam w stanie pojąć, czemu nauczyciel czerpał taką przyjemność z porażek swoich studentów. Nazywanie mnie „panem” nie sprawiało mi przykrości. Już parę miesięcy wcześniej przyzwyczaiłam się do zniewag Webera, czy to do żartów z mojego wschodniego pochodzenia, czy do mówienia do mnie per „pan”. Chciałam tylko, żeby jego wykłady przypominały wykłady innych profesorów, żeby były jak ostrygi, w których po otwarciu ukazywały się lśniące perły.
Znałam odpowiedź na pytanie Webera, ale wahałam się jak zawsze. Rozejrzałam się wokół w nadziei, że ktoś inny podniesie rękę, lecz wszyscy moi koledzy – łącznie z panem Einsteinem – wbijali wzrok w biurko. Dlaczego nikt nie podnosił ręki? Może nietypowy o tej porze roku upał powodował ich ospałość. Jak na wiosnę było straszliwie gorąco, tak że nawet otwarcie okien nie pomagało. Pan Ehrat i pan Kollros starali się poruszać powietrze improwizowanymi wachlarzami. Moje czoło pokrywały kropelki potu i dostrzegałam plamy na marynarkach kolegów.
Dlaczego tak trudno było mi podnieść rękę? Kilka razy już tak zrobiłam, ale nie przychodziło mi to łatwo. Lekko potrząsnęłam głową, pogrążając się we wspomnieniach. Miałam siedemnaście lat i wyszłam właśnie z pierwszej lekcji fizyki w męskim Obergymnasium w Zagrzebiu. Występując przeciwko prawu, które nie pozwalało dziewczynkom z Austro-Węgier chodzić do gimnazjów, tata poprosił władze o zrobienie wyjątku i zdołał mnie tam zapisać po kilku latach nauki w Nowym Sadzie. Pełna ulgi i radości po moim pierwszym dniu w szkole – odważyłam się odpowiedzieć na pytanie nauczyciela – wybiegłam z sali. Odczekałam, żeby wszyscy wyszli i korytarz opustoszał. Nagle jakiś chłopak popchnął mnie od tyłu w stronę drugiego, ciemniejszego holu. Czy spieszył się tak bardzo, że mnie nie zauważył?
– Proszę pana! Proszę pana! – wołałam przez ramię, ale on nie przestawał popychać mnie w ciemność. Wokół nie było nikogo, kto mógłby mnie usłyszeć. „Co się dzieje?”, myślałam.
Próbowałam się odwrócić, ale nie dałam rady – był ode mnie o stopę wyższy. Rzucił mną o ścianę – moja twarz była teraz do niej przyklejona, tak że nie mogłam na niego spojrzeć. Mocno trzymał mnie za ramiona, które zaczynały mnie palić.
– Wydaje ci się, że jesteś taka mądra, żeby wyrywać się z odpowiedzią? – wycedził przez zęby. Na mój policzek trysnęła jego ślina. – Nie powinnaś w ogóle chodzić z nami do szkoły. Prawo tego zabrania. – To rzekłszy, popchnął mnie raz jeszcze i uciekł.
Stałam nieruchomo, wciąż wbijając wzrok w ścianę, póki dźwięk jego kroków nie umilkł. Dopiero wtedy odwróciłam się, trzęsąc się na całym ciele. Nie spodziewałam się od kolegów z klasy szczególnie ciepłego przyjęcia, ale czegoś takiego też nie. Zaczęłam płakać, chociaż obiecywałam sobie, że nigdy nie zrobię tego w szkole. Wycierając łzy i ślinę napastnika z twarzy, zrozumiałam, że będę odtąd musiała zachowywać swoją inteligencję dla siebie. Ryzyko było zbyt wielkie.
***
Weber łajaniem wyrwał mnie z zamyślenia.
– Cóż, jestem bardzo rozczarowany, że nikt z was nie uniósł ręki. Cały kurs prowadził właśnie do tego pytania. Naprawdę nikt nie zna na nie odpowiedzi?
Przypomniałam sobie rozmowę z Helene sprzed miesiąca. Uznałam, że nie mogę dłużej pozwalać na to, by przeszłość mnie paraliżowała. Wzięłam głęboki oddech i podniosłam rękę do góry. Weber zszedł z podium i ruszył ku mojemu krzesłu. Jakie upokorzenie szykował dla mnie na wypadek niewłaściwej odpowiedzi? Co zrobią moi koledzy, jeśli okaże się, że mam rację?
– Ach, to panna Marić. – Udał zaskoczonego. Jakby nie wiedział, dokąd zmierza. Jakbym nie pokazała mu już wielokrotnie swoich intelektualnych możliwości. Sztuczne zdziwienie było kolejnym sposobem na to, by mnie obrazić. I sprawdzić.
– Odpowiedź na pana pytanie to jeden procent – powiedziałam. Policzki mi płonęły i od razu pożałowałam, że w ogóle się odezwałam.
– Przepraszam, czy mogłaby pani powtórzyć trochę głośniej, tak żebyśmy wszyscy mogli nacieszyć się pani mądrością?
Mądrość. Weber sobie ze mnie żartował. Czyżbym się pomyliła? Czy cieszył się moją porażką? Odkaszlnęłam i najbardziej zdecydowanym tonem, na jaki byłam się w stanie zdobyć, powiedziałam:
– Biorąc pod uwagę kontekst, najściślejsza odpowiedź, jakiej możemy udzielić na pytanie o czas schładzania ziemi, to jeden procent.
– Poprawna odpowiedź – przyznał Weber, wyraźnie zaskoczony i rozczarowany. – Jakby ktoś nie usłyszał, informuję, że panna Marić podała właściwą odpowiedź. Jeden procent. Proszę to zapisać.
Wokół mnie rozległ się szmer. Z początku nie słyszałam wyraźnie żadnego komentarza, ale potem dotarło do mnie kilka urwanych zdań. „Udało jej się” i „dobra robota”, mówili. Pierwszy raz dotarły do mnie komplementy, wcześniej odpowiedziałam już na kilka pytań Webera, ale nie doczekałam się reakcji. Prawdopodobnie dzisiaj moi koledzy cieszyli się po prostu, że ktoś pokonał profesora.
Kiedy lekcja dobiegła końca, wstałam i zaczęłam się pakować. Pan Einstein podszedł do mojego biurka.
– Imponujące, panno Marić.
– Dziękuję, panie Einstein – odpowiedziałam cicho. – Jestem pewna, że każdy z naszych kolegów doszedłby do tej samej odpowiedzi.
– Nie docenia pani swoich możliwości, panno Marić. Zapewniam, że nikt z nas jej nie znał. – Ściszył głos. – Inaczej nie pozwolilibyśmy Weberowi tak niemożliwie długo nas dręczyć.
Bezczelność pana Einsteina, który krytykował Webera, kiedy ten stał na podium kilka metrów od nas, sprawiła, że na mojej twarzy pojawił się uśmiech.

Opublikowano dzięki uprzejmości Wydawnictwa Znak

Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość 1 Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość Jan Kaczkowski Piotr Żyłka
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Ostatni tacy przyjaciele. Komeda, Hłasko, Niziński 1 Ostatni tacy przyjaciele. Komeda, Hłasko, Niziński Tomasz Lach
33,76 39,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Maria Amparo Muoz y Borbón. Księżna Czartoryska 1 Maria Amparo Muoz y Borbón. Księżna Czartoryska Barbara Obtułowicz
35,53 42,00
Rabat 15% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Ludzie którzy zmienili oblicze świata 1 Ludzie którzy zmienili oblicze świata
17,91 19,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Colin Firth. Zostać królem 1 Colin Firth. Zostać królem Sandro Monetti
35,99 39,99
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Ostatnia  miłość  Edith Piaf 1 Ostatnia miłość Edith Piaf Christie Laume
31,41 34,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Duża Solidarność, mała solidarność. Biografia Henryki Krzywonos 1 Duża Solidarność, mała solidarność. Biografia Henryki Krzywonos Agnieszka Wiśniewska
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Kapelusz na wodzie. Gawędy o księdzu Tischnerze 1 Kapelusz na wodzie. Gawędy o księdzu Tischnerze Wojciech Bonowicz
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Anna Solidarność. Życie i działaność Anny Walentynowicz na tle epoki (1929-2010) +CD 1 Anna Solidarność. Życie i działaność Anny Walentynowicz na t... Sławomir Cenckiewicz
41,45 49,00
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Fryderyk Chopin. Geniusz muzyczny +CD 1 Fryderyk Chopin. Geniusz muzyczny +CD Bogusław Kaczyński
116,75 135,00
Rabat 14% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Dowódcy Armii Krajowej 1 Dowódcy Armii Krajowej Marek Ney-Krwawicz
28,41 29,90
Rabat 5% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz 1 Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz Ewa Matuszewska
22,43 29,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Witold Urbanowicz -  legenda polskich skrzydeł 1 Witold Urbanowicz - legenda polskich skrzydeł Wojciech Krajewski
54,99 65,00
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Stefania Wojtulanis-Karpińska 1 Stefania Wojtulanis-Karpińska "Awiomama". O kobiecie, która ... Magdalena Berkowicz
25,30 29,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Kukuczka. Opowieść o najsłynniejszym polskim himalaiście 1 Kukuczka. Opowieść o najsłynniejszym polskim himalaiście Dariusz Kortko
38,06 44,99
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Maria Czubaszek. Ostatni dymek 1 Maria Czubaszek. Ostatni dymek Maria Czubaszek Sergiusz Pinkwart
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość 1 Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość Jan Kaczkowski Piotr Żyłka
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Genialni. Lwowska szkoła matematyczna 1 Genialni. Lwowska szkoła matematyczna Mariusz Urbanek
35,91 39,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
OFICER  - Czego ludzie żałują przed śmiercią 1 OFICER - Czego ludzie żałują przed śmiercią Wojciech Sumliński
32,07 37,91
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Brzechwa nie dla dzieci 1 Brzechwa nie dla dzieci Mariusz Urbanek
33,68 44,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Księżna Diana 1 Księżna Diana Iwona Kienzler
26,18 34,90
Rabat 25% Przedsprzedaż, Premiera 01.09.2017 r.  
Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz 1 Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz Ewa Matuszewska
22,43 29,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Dziewczyny z Syberii 1 Dziewczyny z Syberii Anna Herbich
37,99 44,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Gianni Versace. Biografia 1 Gianni Versace. Biografia Tony Corcia
29,93 39,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Warto mimo wszystko 1 Warto mimo wszystko Wojciech Szczawiński Anna Dymna
36,29 42,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Sława 1 Sława Karolina Korwin-Piotrowska
39,60 44,00
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Homobiografie 1 Homobiografie Krzysztof Tomasik
35,91 39,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni