Koszyk 0

Kim była żona Einsteina, genialna fizyczka, i dlaczego nic o niej nie wiemy?

Czy w męskim świecie nauki jest miejsce dla kobiet? Czy miłość może w nim przetrwać? Jesień 1896 roku. Mileva ma dwadzieścia jeden lat i jako jedna z pierwszych kobiet rozpoczyna studia fizyczne na uniwersytecie w Zurychu. Uważa, że jej kalectwo przekreśla szanse na miłość. Postanawia w pełni poświęcić się nauce. Jest nieprzeciętnie inteligenta, ambitna i zamierza wiele osiągnąć. Studiujący z nią Albert zakochuje się w jej niezwykłym umyśle i niedoskonałym ciele. W ich małżeństwie jest miejsce nie tylko na miłość, ale też na wspólną pasję. Kilkanaście lat później świat zachwyca się odkryciami Einsteina. Nikt nie pyta, jak ich dokonał, nikt nie wspomina o Milevie. Wciągająca i poruszająca historia żony Einsteina, genialnej fizyczki, której wkład w naukę został zapomniany. Kim była i dlaczego nic o niej nie wiemy?

Fragment książki

Panowie, panowie. Czyżby żaden z was nie znał odpowiedzi na moje pytanie?
Profesor Weber przechadzał się wzdłuż sali, rozkoszując się naszą ignorancją. Nie byłam w stanie pojąć, czemu nauczyciel czerpał taką przyjemność z porażek swoich studentów. Nazywanie mnie „panem” nie sprawiało mi przykrości. Już parę miesięcy wcześniej przyzwyczaiłam się do zniewag Webera, czy to do żartów z mojego wschodniego pochodzenia, czy do mówienia do mnie per „pan”. Chciałam tylko, żeby jego wykłady przypominały wykłady innych profesorów, żeby były jak ostrygi, w których po otwarciu ukazywały się lśniące perły.
Znałam odpowiedź na pytanie Webera, ale wahałam się jak zawsze. Rozejrzałam się wokół w nadziei, że ktoś inny podniesie rękę, lecz wszyscy moi koledzy – łącznie z panem Einsteinem – wbijali wzrok w biurko. Dlaczego nikt nie podnosił ręki? Może nietypowy o tej porze roku upał powodował ich ospałość. Jak na wiosnę było straszliwie gorąco, tak że nawet otwarcie okien nie pomagało. Pan Ehrat i pan Kollros starali się poruszać powietrze improwizowanymi wachlarzami. Moje czoło pokrywały kropelki potu i dostrzegałam plamy na marynarkach kolegów.
Dlaczego tak trudno było mi podnieść rękę? Kilka razy już tak zrobiłam, ale nie przychodziło mi to łatwo. Lekko potrząsnęłam głową, pogrążając się we wspomnieniach. Miałam siedemnaście lat i wyszłam właśnie z pierwszej lekcji fizyki w męskim Obergymnasium w Zagrzebiu. Występując przeciwko prawu, które nie pozwalało dziewczynkom z Austro-Węgier chodzić do gimnazjów, tata poprosił władze o zrobienie wyjątku i zdołał mnie tam zapisać po kilku latach nauki w Nowym Sadzie. Pełna ulgi i radości po moim pierwszym dniu w szkole – odważyłam się odpowiedzieć na pytanie nauczyciela – wybiegłam z sali. Odczekałam, żeby wszyscy wyszli i korytarz opustoszał. Nagle jakiś chłopak popchnął mnie od tyłu w stronę drugiego, ciemniejszego holu. Czy spieszył się tak bardzo, że mnie nie zauważył?
– Proszę pana! Proszę pana! – wołałam przez ramię, ale on nie przestawał popychać mnie w ciemność. Wokół nie było nikogo, kto mógłby mnie usłyszeć. „Co się dzieje?”, myślałam.
Próbowałam się odwrócić, ale nie dałam rady – był ode mnie o stopę wyższy. Rzucił mną o ścianę – moja twarz była teraz do niej przyklejona, tak że nie mogłam na niego spojrzeć. Mocno trzymał mnie za ramiona, które zaczynały mnie palić.
– Wydaje ci się, że jesteś taka mądra, żeby wyrywać się z odpowiedzią? – wycedził przez zęby. Na mój policzek trysnęła jego ślina. – Nie powinnaś w ogóle chodzić z nami do szkoły. Prawo tego zabrania. – To rzekłszy, popchnął mnie raz jeszcze i uciekł.
Stałam nieruchomo, wciąż wbijając wzrok w ścianę, póki dźwięk jego kroków nie umilkł. Dopiero wtedy odwróciłam się, trzęsąc się na całym ciele. Nie spodziewałam się od kolegów z klasy szczególnie ciepłego przyjęcia, ale czegoś takiego też nie. Zaczęłam płakać, chociaż obiecywałam sobie, że nigdy nie zrobię tego w szkole. Wycierając łzy i ślinę napastnika z twarzy, zrozumiałam, że będę odtąd musiała zachowywać swoją inteligencję dla siebie. Ryzyko było zbyt wielkie.
***
Weber łajaniem wyrwał mnie z zamyślenia.
– Cóż, jestem bardzo rozczarowany, że nikt z was nie uniósł ręki. Cały kurs prowadził właśnie do tego pytania. Naprawdę nikt nie zna na nie odpowiedzi?
Przypomniałam sobie rozmowę z Helene sprzed miesiąca. Uznałam, że nie mogę dłużej pozwalać na to, by przeszłość mnie paraliżowała. Wzięłam głęboki oddech i podniosłam rękę do góry. Weber zszedł z podium i ruszył ku mojemu krzesłu. Jakie upokorzenie szykował dla mnie na wypadek niewłaściwej odpowiedzi? Co zrobią moi koledzy, jeśli okaże się, że mam rację?
– Ach, to panna Marić. – Udał zaskoczonego. Jakby nie wiedział, dokąd zmierza. Jakbym nie pokazała mu już wielokrotnie swoich intelektualnych możliwości. Sztuczne zdziwienie było kolejnym sposobem na to, by mnie obrazić. I sprawdzić.
– Odpowiedź na pana pytanie to jeden procent – powiedziałam. Policzki mi płonęły i od razu pożałowałam, że w ogóle się odezwałam.
– Przepraszam, czy mogłaby pani powtórzyć trochę głośniej, tak żebyśmy wszyscy mogli nacieszyć się pani mądrością?
Mądrość. Weber sobie ze mnie żartował. Czyżbym się pomyliła? Czy cieszył się moją porażką? Odkaszlnęłam i najbardziej zdecydowanym tonem, na jaki byłam się w stanie zdobyć, powiedziałam:
– Biorąc pod uwagę kontekst, najściślejsza odpowiedź, jakiej możemy udzielić na pytanie o czas schładzania ziemi, to jeden procent.
– Poprawna odpowiedź – przyznał Weber, wyraźnie zaskoczony i rozczarowany. – Jakby ktoś nie usłyszał, informuję, że panna Marić podała właściwą odpowiedź. Jeden procent. Proszę to zapisać.
Wokół mnie rozległ się szmer. Z początku nie słyszałam wyraźnie żadnego komentarza, ale potem dotarło do mnie kilka urwanych zdań. „Udało jej się” i „dobra robota”, mówili. Pierwszy raz dotarły do mnie komplementy, wcześniej odpowiedziałam już na kilka pytań Webera, ale nie doczekałam się reakcji. Prawdopodobnie dzisiaj moi koledzy cieszyli się po prostu, że ktoś pokonał profesora.
Kiedy lekcja dobiegła końca, wstałam i zaczęłam się pakować. Pan Einstein podszedł do mojego biurka.
– Imponujące, panno Marić.
– Dziękuję, panie Einstein – odpowiedziałam cicho. – Jestem pewna, że każdy z naszych kolegów doszedłby do tej samej odpowiedzi.
– Nie docenia pani swoich możliwości, panno Marić. Zapewniam, że nikt z nas jej nie znał. – Ściszył głos. – Inaczej nie pozwolilibyśmy Weberowi tak niemożliwie długo nas dręczyć.
Bezczelność pana Einsteina, który krytykował Webera, kiedy ten stał na podium kilka metrów od nas, sprawiła, że na mojej twarzy pojawił się uśmiech.

Opublikowano dzięki uprzejmości Wydawnictwa Znak

Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość 1 Życie na pełnej petardzie czyli wiara, polędwica i miłość Jan Kaczkowski Piotr Żyłka
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Maria Amparo Muoz y Borbón. Księżna Czartoryska 1 Maria Amparo Muoz y Borbón. Księżna Czartoryska Barbara Obtułowicz
35,53 42,00
Rabat 15% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Andrzej Niemczyk. Życiowy tie-break 1 Andrzej Niemczyk. Życiowy tie-break Andrzej Niemczyk Marek Bobakowski
35,91 39,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Duża Solidarność, mała solidarność. Biografia Henryki Krzywonos 1 Duża Solidarność, mała solidarność. Biografia Henryki Krzywonos Agnieszka Wiśniewska
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Weber. Życie i dzieło 1 Weber. Życie i dzieło Dirk Kaesler
46,08 48,50
Rabat 5% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Kapelusz na wodzie. Gawędy o księdzu Tischnerze 1 Kapelusz na wodzie. Gawędy o księdzu Tischnerze Wojciech Bonowicz
29,53 34,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Anna Solidarność. Życie i działaność Anny Walentynowicz na tle epoki (1929-2010) +CD 1 Anna Solidarność. Życie i działaność Anny Walentynowicz na t... Sławomir Cenckiewicz
41,45 49,00
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Fryderyk Chopin. Geniusz muzyczny +CD 1 Fryderyk Chopin. Geniusz muzyczny +CD Bogusław Kaczyński
116,75 135,00
Rabat 14% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz 1 Uciec jak najwyżej. Nie dokończone życie Wandy Rutkiewicz Ewa Matuszewska
25,30 29,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Witold Urbanowicz -  legenda polskich skrzydeł 1 Witold Urbanowicz - legenda polskich skrzydeł Wojciech Krajewski
54,99 65,00
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Stefania Wojtulanis-Karpińska 1 Stefania Wojtulanis-Karpińska "Awiomama". O kobiecie, która ... Magdalena Berkowicz
25,30 29,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Saleta. Łowca adrenaliny Wyprzedaż 1 Saleta. Łowca adrenaliny Przemysław Słowiński Przemysław Saleta
5,00 29,90
Rabat 83% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Mężowie niezłomni 1 Mężowie niezłomni Michał Rożek
33,76 39,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Lekarz z Westerplatte 1 Lekarz z Westerplatte Krzysztof Zajączkowski
47,03 49,50
Rabat 5% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Steve Jobs 1 Steve Jobs Walter Isaacson
35,99 39,99
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Ania. Biografia Anny Przybylskiej 1 Ania. Biografia Anny Przybylskiej Grzegorz Kubicki
29,99 39,99
Rabat 25% Przedsprzedaż, Premiera 27.09.2017 r.  
George Michael Polecamy 1 George Michael Rob Javanovic
33,67 44,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Gwiazda Afryki. Hans Marseille niepokorny as Luftwaffe 1 Gwiazda Afryki. Hans Marseille niepokorny as Luftwaffe Colin D. Heaton Anne-Marie Lewis
40,41 44,90
Rabat 10% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Jaśnie Panicz. O Witoldzie Gombrowiczu 1 Jaśnie Panicz. O Witoldzie Gombrowiczu Joanna Siedlecka
44,93 59,90
Rabat 25% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Simona. Opowieść o niezwyczajnym życiu Simony Kossak 1 Simona. Opowieść o niezwyczajnym życiu Simony Kossak Anna Kamińska
33,76 39,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Nienachalna z urody 1 Nienachalna z urody Maria Czubaszek
30,46 36,00
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Niebezpieczne związki Bronisława Komorowskiego 1 Niebezpieczne związki Bronisława Komorowskiego Wojciech Sumliński
33,76 39,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Rezydencja. Sekretne życie Białego Domu 1 Rezydencja. Sekretne życie Białego Domu Kate Andersen Brower
29,93 39,90
Rabat 25% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Maria Skłodowska-Curie. Złodziejka mężów. Życie i miłości 1 Maria Skłodowska-Curie. Złodziejka mężów. Życie i miłości Iwona Kienzler
27,83 32,90
Rabat 15% Dostępny Wysyłamy w 3-6 dni
Donald Trump. W pogoni za sukcesem 1 Donald Trump. W pogoni za sukcesem Michael D'Antonio
39,92 49,90
Rabat 20% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
Czar Chanel 1 Czar Chanel Paul Morand
26,18 34,90
Rabat 25% Dostępny Szybka wysyłka od 24h!
JA Rozmowa z Lechem Wałęsą 1 JA Rozmowa z Lechem Wałęsą Andrzej Bober
29,99 39,99
Rabat 25% Przedsprzedaż, Premiera 27.09.2017 r.